Χατούσα

Ο άνεμος είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρείτε. Έρχεται στην ανοιχτή πλαγιά χωρίς τίποτα να τον σταματήσει, και μεταφέρει τη μυρωδιά ξερού χόρτου και θυμαριού. Κάπου παρακάτω, κουδούνια προβάτων χτυπούν το ένα πάνω στο άλλο. Δεν υπάρχουν τοίχοι εδώ για να προστατευτείτε, μόνο χαμηλές γραμμές από πέτρες στο γρασίδι και βραχώδεις προεξοχές που ανεβαίνουν στην πλαγιά του λόφου. Σταθείτε ακίνητοι και ακούστε για μια στιγμή. Για μια πρωτεύουσα, αυτό το μέρος είναι τώρα εξαιρετικά ήσυχο.

Προσαρμόστε τις προσδοκίες σας σχετικά με το μέγεθος. Αυτό δεν ήταν ένα συμπαγές φρούριο. Η πόλη εκτεινόταν σε ένα απότομο, διπλωμένο τοπίο, και τα αμυντικά της τείχη εκτείνονταν για αρκετά χιλιόμετρα γύρω της. Ένας κυκλικός δρόμος τώρα οδηγεί τους επισκέπτες πέρα από τα κύρια σημεία, και το περπάτημα σε ολόκληρο το κύκλωμα διαρκεί ένα μεγάλο μέρος της ημέρας. Αυτό που σώζεται είναι κυρίως θεμέλια, πύλες και τμήματα τείχους. Πρέπει να χτίσετε τους επάνω ορόφους μόνοι σας, στο μυαλό σας, καθώς προχωράτε.

Οι Χετταίοι κυβέρνησαν από εδώ μέχρι τη δεύτερη χιλιετία πριν από την κοινή εποχή. Στο απόγειό τους ήταν μια από τις μεγάλες δυνάμεις της αρχαίας Εγγύς Ανατολής, μαζί με την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα και την Ασσυρία. Πολέμησαν πολέμους στη Συρία, υπέγραψαν συνθήκες, παντρεύτηκαν μέλη ξένων βασιλικών οικογενειών και κράτησαν σχολαστικά αρχεία. Στη συνέχεια εξαφανίστηκαν τόσο ολοκληρωτικά που μέχρι τη σύγχρονη εποχή ήταν γνωστοί κυρίως από λίγες αναφορές στην Εβραϊκή Βίβλο και σε αιγυπτιακά κείμενα.

Ο Μεγάλος Ναός βρίσκεται στην κάτω πόλη και είναι το πιο εύκολο μέρος του χώρου για ανάγνωση. Τα θεμέλια είναι τεράστια και το σχέδιο των αποθηκών γύρω από μια κεντρική αυλή σώζεται σχεδόν πλήρες. Μέσα σε αυτές τις αποθήκες στέκονται σειρές από τεράστια πήλινα βάζα βυθισμένα στο πάτωμα, που χρησιμοποιούνταν για σιτηρά, λάδι και κρασί. Ο ναός υπηρετούσε δύο θεούς μαζί - τον θεό της καταιγίδας του ουρανού και τη θεά του ήλιου μιας πόλης που ονομαζόταν Αρίννα.

Κάπου στην περιοχή του ναού θα βρείτε ένα λείο πράσινο κομμάτι πέτρας, περίπου κυβικό, γυαλισμένο στις όψεις του. Κανείς δεν ξέρει σε τι χρησίμευε. Οι ξεναγοί μερικές φορές το αποκαλούν πέτρα ευχών και οι επισκέπτες το αγγίζουν και γυρίζουν. Αντιμετωπίστε το ως λαογραφία και όχι ως αρχαιολογία. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι η πέτρα δεν είναι τοπική, πράγμα που σημαίνει ότι κάποιος την έφερε εδώ επίτηδες, και αυτό από μόνο του το καθιστά άξιο μιας στάσης.

Ανεβείτε προς την άνω πόλη και φτάνετε στην Πύλη των Λεόντων. Δύο λιοντάρια είναι σκαλισμένα απευθείας στα μπλοκ της πύλης, στραμμένα προς τα έξω, με τα στόματα ανοιχτά. Τα σώματά τους έχουν μόνο ένα πρόχειρο σχήμα, αλλά τα κεφάλια είναι λεπτομερή. Σημειώστε ότι πολλά γλυπτά σε αυτό το σημείο έχουν αντικατασταθεί από αντίγραφα, με τα πρωτότυπα να έχουν μεταφερθεί στο εσωτερικό για προστασία. Κοιτάξτε επίσης το έδαφος κάτω από την πύλη. Οι στρογγυλές οπές περιστροφής για τους στύλους των θυρών εξακολουθούν να είναι σκαλισμένες στο κατώφλι.

Η πιο απαιτητική κατασκευή βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο, που ονομάζεται Yerkapı, που σημαίνει πύλη εδάφους. Εδώ οι Χετταίοι έχτισαν ένα τεχνητό προμαχώνα από συμπιεσμένο χώμα, με εξωτερική επένδυση από ένα κεκλιμένο πέτρινο δέρμα. Ευθεία μέσα από τη βάση του τρέχει μια πέτρινη σήραγγα, μήκους περίπου εβδομήντα μέτρων, που στενεύει σε ένα σημείο από πάνω όπου τα μπλοκ ακουμπούν το ένα στο άλλο. Περπατήστε την. Η θερμοκρασία πέφτει καθώς μπαίνετε μέσα, και το φως στο άλλο άκρο είναι μια μικρή φωτεινή σφήνα.

Η σήραγγα περιγράφεται συχνά ως μυστική οδός διαφυγής, αλλά δεν είναι καθόλου μυστική - και τα δύο άκρα είναι ορθάνοιχτα και μπορούν να φανούν από απόσταση. Η τρέχουσα σκέψη κλίνει προς μια τελετουργική λειτουργία, ίσως για πομπές. Στην κορυφή του προμαχώνα βρισκόταν μια πύλη που πλαισιωνόταν από σκαλιστές σφίγγες. Μία από αυτές τις σφίγγες πέρασε περίπου έναν αιώνα σε ένα μουσείο στο Βερολίνο. Επέστρεψε στην Τουρκία το 2011 και τώρα βρίσκεται στο τοπικό μουσείο στο χωριό από κάτω.

Η βασιλική ακρόπολη, το Μπουγιουκάλε, καταλαμβάνει μια βραχώδη πλαγιά στην ανατολική πλευρά. Εδώ βρέθηκαν τα αρχεία. Οι ανασκαφείς ανέκτησαν δεκάδες χιλιάδες πήλινες πινακίδες, γραμμένες σε σφηνοειδή γραφή - σφηνοειδή σημάδια πιεσμένα σε βρεγμένο πηλό. Συνθήκες, επιστολές, προσευχές, νόμους, οδηγίες φεστιβάλ, παραχωρήσεις γης. Η πυρκαγιά κατέστρεψε τα κτίρια και η θερμότητα έψησε τις πινακίδες σκληρά και τις διατήρησε. Το αρχείο των Χετταίων σώζεται σε μεγάλο βαθμό επειδή η πρωτεύουσα των Χετταίων κάηκε.

Αυτή είναι η λεπτομέρεια που αλλάζει τον τρόπο που βλέπετε το έδαφος κάτω από τα πόδια σας. Όταν αυτές οι πινακίδες μελετήθηκαν για πρώτη φορά, κανείς δεν μπορούσε να διαβάσει την κύρια γλώσσα. Το 1915, ένας Τσέχος μελετητής ονόματι Μπέντριχ Χρόζνι διαπίστωσε ότι η Χετταϊκή ανήκε στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια. Μια ένδειξη ήταν μια πρόταση για το φαγητό και το πόσιμο νερό, όπου η λέξη για το νερό έμοιαζε πολύ με την αγγλική λέξη. Η γλώσσα αυτής της πλαγιάς αποδείχθηκε μακρινός συγγενής των αγγλικών, των γερμανικών και των ελληνικών.

Μια άλλη πινακίδα από αυτά τα αρχεία καταγράφει μια συνθήκη ειρήνης μεταξύ του Χετταίου βασιλιά και του Αιγύπτιου Φαραώ, που συμφωνήθηκε μετά από μια μάχη στην Κάδης στη Συρία. Τόσο η χεττιτική όσο και η αιγυπτιακή έκδοση έχουν διασωθεί, κάτι που είναι σπάνιο. Γενικά περιγράφεται ως η παλαιότερη διεθνής συνθήκη ειρήνης για την οποία έχουν βρεθεί κείμενα και από τις δύο πλευρές. Ένα αντίγραφο αυτής εκτίθεται στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.

Πριν φύγετε από την περιοχή, οδηγήστε σε μια μικρή απόσταση μέχρι το Γιαζιλικάγια. Δύο φυσικοί βράχοι ανοίγονται από μια πλαγιά εκεί, και οι τοίχοι είναι σκαλισμένοι με μακριές πομπές θεών που περπατούν ο ένας προς τον άλλον. Ανδρικές φιγούρες από τη μία πλευρά, γυναικείες από την άλλη. Στον μικρότερο θάλαμο ένας βασιλιάς στέκεται κάτω από το μπράτσο ενός θεού πολύ μεγαλύτερου από αυτόν. Ο ασβεστόλιθος είναι φθαρμένος, αλλά σε χαμηλό ήλιο οι φιγούρες φαίνονται καθαρά.

Γύρω στο 1200 π.Χ. αυτή η πόλη άδειασε και κάηκε, μέρος μιας ευρύτερης κατάρρευσης που κατέστρεψε πολλά κράτη σε όλη την ανατολική Μεσόγειο ταυτόχρονα. Το τι την προκάλεσε εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Τώρα κοιτάξτε ξανά γύρω σας. Χόρτο, άνεμος, γραμμές από πέτρες, πρόβατα στην απέναντι πλαγιά. Μια αυτοκρατορία που διαπραγματευόταν με τους Φαραώ κυβερνούσε από αυτήν ακριβώς την πλαγιά του λόφου, και σήμερα μπορείτε να ακούσετε μια μόνο μέλισσα να περνάει. Αυτή η αντίθεση είναι ολόκληρη η επίσκεψη.