هاتوسا

باد اولین چیزی است که توجه شما را جلب می‌کند. باد بدون هیچ مانعی از میان شیب باز عبور می‌کند و بوی علف خشک و آویشن را با خود می‌آورد. جایی در پایین، زنگوله‌های گوسفندان به یکدیگر می‌کوبند. اینجا هیچ دیواری برای پناه گرفتن وجود ندارد، فقط خطوط کم ارتفاع سنگ در چمن و برآمدگی‌های صخره‌ای از میان دامنه تپه بالا می‌آیند. لحظه‌ای بایستید و گوش دهید. برای یک پایتخت، این مکان اکنون بسیار ساکت است.

انتظارات خود را در مورد اندازه تنظیم کنید. این یک قلعه کوچک نبود. شهر در یک منظره شیب‌دار و چین‌خورده گسترده شده بود و دیوارهای دفاعی آن چندین کیلومتر در اطراف آن امتداد داشتند. اکنون یک جاده حلقه‌ای بازدیدکنندگان را از نقاط اصلی عبور می‌دهد و پیاده‌روی در کل مسیر بخش خوبی از یک روز را به خود اختصاص می‌دهد. آنچه باقی مانده است، بیشتر پایه‌ها، دروازه‌ها و امتداد دیوارها است. شما باید طبقات بالایی را خودتان، در ذهن خود، در حین حرکت بسازید.

هیتی‌ها از اینجا تا هزاره دوم قبل از میلاد حکومت می‌کردند. در اوج خود، آنها یکی از قدرت‌های بزرگ خاور نزدیک باستان، در کنار مصر، بابل و آشور بودند. آنها در سوریه جنگیدند، معاهدات امضا کردند، با خانواده‌های سلطنتی خارجی ازدواج کردند و سوابق دقیقی را ثبت کردند. سپس آنها چنان کاملاً ناپدید شدند که تا دوران مدرن، عمدتاً از طریق تعداد انگشت‌شماری اشاره در کتاب مقدس عبری و متون مصری شناخته می‌شدند.

معبد بزرگ در شهر پایینی قرار دارد و خواندن آن آسان‌ترین بخش این مکان است. بلوک‌های پی بسیار عظیم هستند و نقشه انبارهای اطراف یک حیاط مرکزی تقریباً کامل باقی مانده است. در داخل این انبارها ردیف‌هایی از کوزه‌های سفالی عظیم قرار دارد که در کف فرو رفته‌اند و برای غلات، روغن و شراب استفاده می‌شدند. این معبد به دو خدا خدمت می‌کرد - خدای طوفان آسمان و الهه خورشید شهری به نام آرینا.

در جایی از محوطه معبد، یک بلوک سنگ سبز صاف، تقریباً مکعبی شکل، با سطوح صیقلی پیدا خواهید کرد. هیچ کس نمی‌داند که برای چه بوده است. راهنماها گاهی اوقات آن را سنگ آرزو می‌نامند و بازدیدکنندگان آن را لمس می‌کنند و برمی‌گردند. این را به عنوان یک فرهنگ عامه به جای باستان‌شناسی در نظر بگیرید. آنچه مسلم است این است که این سنگ محلی نیست، به این معنی که کسی آن را عمداً به اینجا آورده است و همین امر باعث می‌شود که ارزش توقف داشته باشد.

از شهر بالا بروید و به دروازه شیر می‌رسید. دو شیر مستقیماً در بلوک‌های دروازه، رو به بیرون، با دهان باز، حک شده‌اند. بدن‌های آنها تقریباً شکل داده نشده‌اند، اما سرها با جزئیات ساخته شده‌اند. توجه داشته باشید که چندین مجسمه در این مکان با کپی جایگزین شده‌اند و مجسمه‌های اصلی برای محافظت به داخل منتقل شده‌اند. به زمین زیر دروازه نیز نگاه کنید. سوراخ‌های گرد محور برای ستون‌های در هنوز در آستانه بریده شده‌اند.

سخت‌ترین سازه در بالاترین نقطه قرار دارد که یرکاپی نامیده می‌شود، به معنی دروازه زمینی. در اینجا هیتی‌ها یک دیوار مصنوعی از خاک فشرده ساختند که از بیرون با یک پوسته شیب‌دار سنگی روبرو است. مستقیماً از پایه آن یک تونل سنگی به طول تقریباً هفتاد متر عبور می‌کند که تا نقطه‌ای در بالای سر که بلوک‌ها به یکدیگر تکیه می‌دهند، باریک می‌شود. در آن قدم بزنید. با ورود به داخل، دما کاهش می‌یابد و نور در انتهای آن یک گوه کوچک و روشن است.

این تونل اغلب به عنوان یک مسیر فرار مخفی توصیف می‌شود، اما به هیچ وجه مخفی نیست - هر دو انتها کاملاً باز هستند و از فاصله دور قابل مشاهده هستند. تفکر فعلی به سمت یک عملکرد تشریفاتی، شاید برای مراسم دسته‌جمعی، متمایل است. در بالای بارو، دروازه‌ای قرار داشت که در دو طرف آن مجسمه‌های ابوالهول حکاکی شده قرار داشت. یکی از این مجسمه‌های ابوالهول حدود یک قرن در موزه‌ای در برلین نگهداری می‌شد. این مجسمه در سال ۲۰۱۱ به ترکیه بازگردانده شد و اکنون در موزه محلی روستای پایین قرار دارد.

قلعه سلطنتی، بویوک‌قلعه، در ضلع شرقی، یک برآمدگی سنگی را اشغال کرده است. این جایی است که بایگانی‌ها پیدا شده‌اند. کاوشگران ده‌ها هزار لوح گلی را که به خط میخی نوشته شده بودند، کشف کردند - علائم گوه‌ای شکل که در گل خیس فشرده شده بودند. معاهدات، نامه‌ها، دعاها، قوانین، دستورالعمل‌های جشنواره، اعطای زمین. آتش ساختمان‌ها را ویران کرد و گرما لوح‌ها را سخت کرد و آنها را حفظ کرد. سوابق هیتی‌ها تا حد زیادی به این دلیل باقی مانده است که پایتخت هیتی‌ها سوخت.

این جزئیاتی است که نحوه نگاه شما به زمین زیر پایتان را تغییر می‌دهد. وقتی این لوح‌ها برای اولین بار مورد مطالعه قرار گرفتند، هیچ کس نمی‌توانست زبان اصلی را بخواند. در سال ۱۹۱۵، یک محقق چک به نام بِدریش هروزنی دریافت که زبان هیتی به خانواده زبان‌های هندواروپایی تعلق دارد. یکی از سرنخ‌ها جمله‌ای در مورد خوردن نان و نوشیدن آب بود که در آن کلمه آب شباهت زیادی به کلمه انگلیسی داشت. زبان این دامنه تپه، خویشاوند دوری از زبان‌های انگلیسی، آلمانی و یونانی بود.

لوح دیگری از این بایگانی‌ها، پیمان صلحی را بین پادشاه هیتی و فرعون مصر ثبت می‌کند که پس از نبردی در کادش در سوریه به توافق رسیده است. هم نسخه هیتی و هم نسخه مصری آن باقی مانده‌اند که نادر است. این پیمان عموماً به عنوان قدیمی‌ترین پیمان صلح بین‌المللی توصیف می‌شود که متونی از هر دو طرف برای آن یافت شده است. یک نسخه از آن در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک به نمایش گذاشته شده است.

قبل از ترک منطقه، مسافت کوتاهی را تا یازیلیکایا رانندگی کنید. دو تالار سنگی طبیعی در آنجا از یک صخره باز می‌شوند و دیوارها با صفوف طولانی خدایان که به سمت یکدیگر قدم می‌زنند، حک شده‌اند. چهره‌های مرد در یک طرف و زن در طرف دیگر. در تالار کوچک‌تر، پادشاهی زیر بازوی خدایی بسیار بزرگتر از خودش ایستاده است. سنگ آهک ساییده شده است، اما در آفتاب کم، این پیکره‌ها به وضوح دیده می‌شوند.

حدود ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد، این شهر خالی و سوزانده شد، بخشی از یک فروپاشی گسترده‌تر که چندین ایالت را در سراسر شرق مدیترانه به طور همزمان نابود کرد. علت آن هنوز مورد بحث است. حالا دوباره به اطراف خود نگاه کنید. علف، باد، خطوط سنگ، گوسفندان در دامنه دوردست. امپراتوری‌ای که با فراعنه مذاکره می‌کرد، دقیقاً از همین دامنه تپه حکومت می‌کرد و امروز می‌توانید صدای عبور یک زنبور را بشنوید. این تضاد، کل بازدید است.