Νησί και εκκλησία Akdamar

Η μηχανή του σκάφους χαμηλώνει σε ένα χαμηλό βουητό και ακούς νερό να χτυπάει το κύτος. Ο άνεμος από τη λίμνη Βαν φέρνει μια ορυκτή μυρωδιά, ελαφρώς σαπουνόχρωμη, σχεδόν σαν βρεγμένη κιμωλία. Μπροστά, ένα μικρό νησί υψώνεται μέσα από πολύ γαλάζια νερά, η ακτογραμμή του είναι χλωμή από ξερό βράχο. Αμυγδαλιές κρατούν την πλαγιά σε χαλαρές πράσινες σειρές. Στο ψηλότερο σημείο βρίσκεται μια συμπαγής πέτρινη εκκλησία, ζεστή κοκκινοκαφέ στον ήλιο. Από το νερό φαίνεται μικρή. Αυτή η εντύπωση δεν θα διαρκέσει.

Ανεβείτε στην προβλήτα και ο ήχος αλλάζει. Γλάροι καλούν και ξερό γρασίδι κινείται στον άνεμο. Το μονοπάτι ανηφορίζει δίπλα από αμυγδαλιές και φιστικιές, και την άνοιξη το έδαφος καλύπτεται από απαλά ροζ άνθη. Σαύρες τρέχουν πάνω στις καυτές πέτρες. Τότε η εκκλησία εμφανίζεται πλήρως και επιβραδύνετε χωρίς να αποφασίσετε. Οι τοίχοι της είναι καλυμμένοι με σκαλιστές φιγούρες - ανθρώπους, ζώα, ολόκληρες σκηνές - σκαλισμένες στην επιφάνεια από κάθε πλευρά. Σχεδόν κανένας επίπεδος χώρος δεν έμεινε άδειος.

Αυτή είναι η Αρμενική Εκκλησία του Τιμίου Σταυρού. Χτίστηκε στις αρχές του δέκατου αιώνα, μεταξύ 915 και 921, για τον Γκαγκίκ τον Α΄, έναν Αρμένιο βασιλιά που κυβέρνησε την περιοχή του Βασπουρακάν από αυτή τη λίμνη. Ο αρχιτέκτονάς του ήταν ένας μοναχός ονόματι Μανουήλ. Το κτίριο αρχικά χρησίμευε ως εκκλησία του παλατιού και αργότερα έγινε το κέντρο ενός μοναστηριού. Η πέτρα είναι ένα κοκκινωπό ηφαιστειακό πέτρωμα που εξορύσσεται κοντά. Γι' αυτό οι τοίχοι γίνονται πορτοκαλί στο φως του απογεύματος.

Περπατήστε αργά έξω και διαβάστε το σαν εικονογραφημένο βιβλίο. Σε έναν τοίχο, ένας μικρόσωμος Δαβίδ κραδαίνει τη σφεντόνα του σε έναν μεγάλο θωρακισμένο Γολιάθ. Αλλού, ο Ιωνάς μπαίνει στο στόμα ενός θαλάσσιου πλάσματος και βγαίνει ξανά σε ένα δεύτερο πάνελ. Ο Αδάμ και η Εύα στέκονται δίπλα σε ένα δέντρο. Ο Δανιήλ κάθεται ήρεμα ανάμεσα σε λιοντάρια. Οι γλύπτες σκάβουν βαθιά, έτσι ώστε οι φιγούρες να κρατούν ακόμα τη σκιά τους μετά από περισσότερα από χίλια χρόνια ανοιχτού καιρού.

Πάνω από τις φιγούρες εκτείνεται μια λωρίδα από αμπέλια. Ακολουθήστε την και θα βρείτε έναν ολόκληρο κόσμο εργασίας. Άντρες μαζεύουν σταφύλια. Μια αρκούδα σκαρφαλώνει. Λαγοί, αλεπούδες και ελάφια κινούνται μέσα από τα φύλλα. Ένα λιοντάρι ρίχνει κάτω έναν ταύρο. Υπάρχουν κυνηγοί με άλογα και ζώα που μοιάζουν περισσότερο με ντόπιους παρά με συμβολικά. Κανείς δεν το σκάλισε αυτό βιαστικά. Κάποιος ήθελε οι άνθρωποι ενός βασιλείου να δουν τον εαυτό τους και τα χωράφια τους στο εξωτερικό της εκκλησίας του βασιλιά τους.

Στο εσωτερικό, η θερμοκρασία πέφτει αρκετούς βαθμούς. Το σχέδιο είναι συμπαγές - ένα σταυροειδές σχήμα κάτω από έναν ψηλό κωνικό θόλο, με μόνο μερικά στενά παράθυρα. Η βαφή σώζεται σε κηλίδες στους πάνω τοίχους και στον θόλο. Μπορείτε να διακρίνετε φωτοστέφανα, ρόμπες και θραύσματα προσώπων από σκηνές Ευαγγελίου. Μεγάλο μέρος της έχει ξεθωριάσει σε ένα θαμπό κόκκινο-καφέ. Σταθείτε στη μέση και κοιτάξτε ευθεία πάνω. Ο τρούλος κάνει αυτό το μικρό δωμάτιο να φαίνεται πολύ ψηλότερο από ό,τι είναι.

Η εκκλησία δεν ήταν μόνη της. Για αιώνες αναπτύχθηκε ένα μοναστήρι γύρω της, με ένα καμπαναριό που προστέθηκε αργότερα στη δυτική πλευρά, καθώς και παρεκκλήσια, κελιά μοναχών και ένα σχολείο. Ίχνη αυτών των κτιρίων είναι ακόμα στο έδαφος γύρω σας - θεμέλια, χαμηλοί τοίχοι, φθαρμένα σκαλοπάτια. Οι μοναχοί ζούσαν εδώ σε μικρούς αριθμούς, αντιγράφοντας και διατηρώντας χειρόγραφα. Η μεταφορά προμηθειών κατά μήκος της λίμνης ήταν συνηθισμένη δουλειά. Το χειμώνα η διέλευση γινόταν επικίνδυνη και μερικές φορές το νησί αποκόπτονταν για εβδομάδες.

Η ζωή του μοναστηριού έληξε το 1915. Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ο αρμενικός πληθυσμός αυτής της περιοχής απελάθηκε και σκοτώθηκε, και η κοινότητα που χρησιμοποιούσε αυτήν την εκκλησία για χίλια χρόνια εξαφανίστηκε. Το κτίριο παρέμενε άδειο για δεκαετίες. Έχασε την επίπλωσή του και τμήματα των γύρω κατασκευών κατέρρευσαν. Για μεγάλο μέρος του εικοστού αιώνα, οι άνθρωποι έρχονταν μόνο περιστασιακά, με ψαρόβαρκες. Αυτή η μακρά σιωπή είναι μέρος αυτού που βρίσκεστε τώρα.

Οι εργασίες αποκατάστασης ξεκίνησαν το 2005 και η εκκλησία άνοιξε ξανά το 2007 ως μουσείο. Οι εργάτες καθάρισαν τα ανάγλυφα, επισκεύασαν την οροφή και σταθεροποίησαν ξανά τους τοίχους. Το 2010 υψώθηκε ένας σταυρός στον τρούλο και τελέστηκε εδώ λειτουργία για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια. Έκτοτε, μια λειτουργία πραγματοποιείται συνήθως μία φορά το χρόνο, τον Σεπτέμβριο. Αρμένιοι από την Τουρκία και από το εξωτερικό ταξιδεύουν εδώ για αυτό. Εκείνες τις μέρες το νησί είναι γεμάτο και θορυβώδες.

Τώρα κοιτάξτε πίσω στο νερό. Η λίμνη Βαν δεν είναι μια συνηθισμένη λίμνη. Δεν έχει διέξοδο στη θάλασσα και το νερό του είναι αλκαλικό και γεμάτο με διαλυμένη σόδα. Οι άνθρωποι εδώ κάποτε το χρησιμοποιούσαν απευθείας για το πλύσιμο ρούχων, χωρίς σαπούνι. Αυτή η χημεία σημαίνει ότι σχεδόν κανένα ψάρι δεν μπορεί να επιβιώσει σε αυτό. Ένα είδος τα καταφέρνει, ένα μικρό ασημί ψάρι που κολυμπάει σε ρυάκια γλυκού νερού κάθε άνοιξη για να γεννήσει. Το βαθύ μπλε χρώμα που βλέπετε προέρχεται από το ίδιο ασυνήθιστο νερό.

Στρίψτε νότια και θα δείτε βουνά, που συχνά κρατούν χιόνι στις ψηλότερες κορυφές μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού. Η προβλήτα της ηπειρωτικής χώρας στο Gevaş απέχει λίγα λεπτά. Τα σκάφη συνήθως περιμένουν μέχρι να έχουν αρκετούς επιβάτες, επομένως η ώρα επιστροφής σας είναι ευέλικτη και όχι σταθερή. Στο νησί υπάρχει μικρή σκιά πέρα από τα δέντρα και δεν υπάρχουν καταστήματα οποιουδήποτε μεγέθους, οπότε φέρτε μαζί σας νερό. Βρείτε έναν βράχο στην πιο ήσυχη πλευρά, όπου το έδαφος κατεβαίνει απότομα προς τη λίμνη.

Πριν φύγετε, βάλτε το χέρι σας στον τοίχο. Η πέτρα είναι ζεστή και ελαφρώς τραχιά, και οι σκαλιστές άκρες είναι πιο μαλακές από ό,τι ήταν κάποτε. Ο άνεμος, η βροχή και χίλιοι χειμώνες το έκαναν αυτό. Ακούστε για μια στιγμή - νερό, άνεμος, πουλιά και φωνές κάπου πίσω σας. Αυτό το κτίριο ήταν ένα βασιλικό παρεκκλήσι, ένα μοναστήρι, ένα άδειο κέλυφος και ένα μουσείο. Αυτή τη στιγμή είναι απλώς το μέρος όπου στέκεστε, σε ένα μικρό νησί, σε μια καταγάλανη λίμνη.