Ayder Plateau

Het regent waarschijnlijk, of het is net gestopt, of het staat op het punt te beginnen. Water is hier de constante factor – druipend van de tinnen daken, stromend in geulen langs het pad, hangend in de lucht als fijne mist. Het gras onder je voeten is doorweekt. Ergens boven je klinkt een koebel langzaam terwijl een dier over de helling loopt. Als je een vage zwavelgeur ruikt, dan komt dat van de warmwaterbron, en dat is de reden waarom mensen hier ooit naartoe kwamen.

Dit is een yayla – een nederzetting op de hooglanden, een zomerweide, die een deel van het jaar bewoond is en de rest van het jaar grotendeels leegstaat. Ayder ligt op ongeveer 1350 meter hoogte, op een plateau van open grasland, omgeven door bos dat zich in alle richtingen tegen de hellingen uitstrekt. Dit patroon is al eeuwenoud in deze bergen. Dorpen liggen laag, dicht bij de thee- en maïsvelden. Dieren en hun verzorgers trekken in juni omhoog en komen weer naar beneden voordat de sneeuw de weg onbegaanbaar maakt.

De autorit hierheen is al de helft van de ervaring. Vanuit Çamlıhemşin volgt de weg de rivier de Fırtına door een smalle kloof, en Fırtına betekent storm. Het water is luidruchtig, lichtgroen en stroomt snel. Let op de oude stenen bruggen die de rivier overspannen – enkelboogbruggen, steil gebogen en zo smal dat twee mensen elkaar voorzichtig moeten passeren. Verschillende bruggen zijn nog steeds in gebruik. Hogerop in de vallei liggen kasteelruïnes op een rotsuitloper, zeker een bezoekje waard op een heldere dag.

Hier borrelt van nature warm water op, dat al lange tijd gebruikt wordt om in te baden. In het dorp is een thermaal bad waar het bronwater via leidingen naar zwembaden en privécabines wordt geleid. Het water is echt heet, rijk aan mineralen en ruikt een beetje vreemd, en het is precies wat je nodig hebt na een dag wandelen in de koude regen. Lokale families gebruiken dit water al generaties lang. Reserveer ruim van tevoren in het hoogseizoen, want de plaatsen zijn snel volgeboekt met Turkse toeristen.

De mensen in deze valleien zijn de Hemşin, een groep met eigen gebruiken, kleding en dialect, en een lange traditie van migreren voor werk. Hun muziek wordt gespeeld op de tulum, een doedelzak gemaakt van een opgeblazen geitenvel met een dubbelrietpijp. Deze heeft geen bourdon, waardoor hij scherper en sneller klinkt dan de meeste doedelzakken. Wanneer de muziek begint, vormen de mensen een rij of een cirkel, arm in arm, en dansen ze de horon – snelle, strakke passen waarbij de schouders schudden.

Eet muhlama, ook wel kuymak genoemd. Maïsmeel wordt gekookt in boter, waarna er lokale kaas doorheen wordt geroerd tot het mengsel glanzend wordt en in lange slierten van de lepel afdruipt. Het wordt geserveerd in de pan waarin het is gekookt. Voeg honing en vers brood toe en je hebt een ontbijt. Honing van de hooggelegen plateaus in deze provincie behoort tot de duurste van het land, omdat de bijen slechts een beperkt aantal alpenbloemen kunnen plukken en de hoeveelheid klein is.

Kijk eens hoe de gebouwen zijn gemaakt. Het traditionele ontwerp bestaat uit een stenen begane grond voor dieren en opslag, een houten bovenverdieping voor mensen en een brede dakoverhang om de regen van de muren af te voeren. Kijk dan eens naar wat er later is toegevoegd. Tijdens de toeristische bloeiperiode verrezen er snel betonnen blokken, waardoor het plateau veel van zijn samenhang verloor. Een restauratieprogramma heeft een deel daarvan verwijderd en vervangen. Oordeel zelf over het resultaat.

Ayder is de belangrijkste toegangspoort tot het Kaçkargebergte, een bergketen die niet ver ten oosten van hier tot boven de 3900 meter reikt. Vanaf het plateau vertrekken wandelpaden naar gletsjermeren, hooggelegen weiden en de bergtoppen zelf. Dit is een gebied voor serieuze wandelaars met onvoorspelbaar weer, en een lokale gids is een verstandige investering. Bruine beren leven in grote aantallen in het omliggende bos. Gidsen kunnen je vertellen waar ze recent hebben gegeten, en het is de moeite waard om te luisteren.

Het seizoensritme is nog steeds aanwezig. Families komen naar boven als het gras rijp is, en het plateau vult zich met mensen, dieren, rook en lawaai. In de zomer worden hier kaas en boter gemaakt. In de herfst daalt alles weer af. In de winter is een groot deel van het bovenste dal afgesloten, hoewel het dorp zelf open blijft en sneeuwbezoekers ontvangt. Als u in het late voorjaar aankomt, kunt u gesloten wegen boven het plateau en overal smeltwater verwachten.

Overal om u heen stromen watervallen van de hellingen, sommige permanent en andere alleen na zware regenval. Een waterval vlakbij het dorp stort zich in een lange, smalle waterval naar beneden die de lokale bevolking vergelijkt met een bruidssluier. Loop er 's ochtends naartoe voordat de wolken samenkomen. Het pad is in elk seizoen modderig. Langs de randen groeien brandnetels, dus een lange broek is eerder praktisch dan voorzichtig.

Midden in de zomer worden er festivals gehouden op de plateaus erboven. Mensen komen naar boven voor een dag vol muziek, dans en eten in de open lucht, op nat gras, in weer dat hetzelfde evenement elders zou afblazen. Deze bijeenkomsten zijn lokaal en niet georganiseerd voor toeristen, en buitenstaanders zijn over het algemeen welkom. De muziek duurt tot laat en er is geen programma. Vraag bij uw pension naar de data, want ze variëren en worden zelden buiten het dal aangekondigd.

Voordat u vertrekt, loop bij schemering een klein stukje het dorp uit en stop even. Het bos begint abrupt aan de rand van het gras. Wolken dalen langzaam de helling af, worden dan dunner en komen dan weer terug. Je hoort water in verschillende richtingen en ergens achter je een bel. Niets is hier op een bepaald moment dramatisch. Het bouwt zich op. Blijf lang genoeg staan en het plateau zal zich vanzelf openbaren.