Χαλφέτι

Η μηχανή του σκάφους σβήνει και ο θόρυβος σταματάει ξαφνικά. Τώρα ακούς μόνο νερό να χτυπάει στο κύτος και να αντηχεί από έναν βράχο. Οι βράχοι και στις δύο πλευρές είναι από ανοιχτόχρωμο ασβεστόλιθο, με γκριζόχρωμες και χρυσές ρίγες, και σου στέλνουν τον ήχο πίσω. Το νερό είναι πράσινο και πολύ ήρεμο. Μυρίζει ζιζάνια ποταμού και ζεστή πέτρα. Κάπου πάνω, χελιδόνια διασχίζουν το φαράγγι. Τότε κάποιος δείχνει μπροστά, και όλοι στο σκάφος ησυχάζουν.

Ένας μιναρές στέκεται στο νερό. Όχι δίπλα του - μέσα σε αυτόν. Το πέτρινο φρεάτιο υψώνεται κατευθείαν από την πράσινη επιφάνεια χωρίς κανένα κτίριο, χωρίς αυλή, χωρίς δρόμο. Το μπαλκόνι του είναι άθικτο. Κάτω από την ίσαλο γραμμή, το τζαμί στο οποίο ανήκε είναι ακόμα εκεί, μαζί με τα σπίτια που το περιέβαλλαν. Αυτή είναι η πιο καθαρή εικόνα για το τι συνέβη στο Χαλφέτι, και μόλις το δεις, το υπόλοιπο τοπίο αρχίζει να βγάζει νόημα.

Ο Ευφράτης διασχίζει αυτήν την κοιλάδα, και τη δεκαετία του 1990 χτίστηκε ένα φράγμα κατάντη στο Μπιρετζίκ. Όταν γέμισε η δεξαμενή το 1999, το νερό ανέβηκε πίσω της και κάλυψε τα χαμηλότερα μέρη του Χαλφέτι και πολλά γειτονικά χωριά. Σπίτια, κήποι, τζαμιά, νεκροταφεία και χωράφια με αναβαθμίδες βυθίστηκαν. Οι οικογένειες αποζημιώθηκαν και οι περισσότερες μετακόμισαν σε έναν νέο οικισμό που χτίστηκε γι' αυτούς σε υψηλότερο έδαφος. Κάποιοι έμειναν στους πάνω δρόμους, πάνω από τη νέα γραμμή του νερού.

Σκεφτείτε τι σήμαινε αυτό στην πράξη. Οι άνθρωποι μάζεψαν ό,τι μπορούσαν να κουβαλήσουν από σπίτια που είχαν χτίσει οι παππούδες τους. Κάποιοι μετέφεραν τάφους. Στους γείτονες που ζούσαν στην ίδια λωρίδα δόθηκε ξεχωριστό οικόπεδο σε μια νέα πόλη με ευθείς δρόμους και χωρίς ποτάμι. Άλλοι απλώς ανέβηκαν τον λόφο και την ξαναέχτισαν πενήντα μέτρα ψηλότερα. Ρωτήστε οποιονδήποτε εδώ πάνω από πενήντα και μπορεί να σας πει ακριβώς ποιο μέρος του νερού είναι πάνω από την παλιά τους μπροστινή πόρτα.

Οι βάρκες ανεβαίνουν προς το Σαβασαν, ένα άλλο χωριό που βυθίστηκε. Περνάτε κοντά σε μια πλαγιά όπου ένα παλιό νεκροταφείο κατεβαίνει στο νερό και σταματά. Στέγες και θραύσματα τοίχων σπάνε την επιφάνεια σε χαμηλή στάθμη νερού. Ένας δεύτερος μιναρές βρίσκεται στα ρηχά εκεί. Οι βαρκάρηδες επιβραδύνουν και οι άνθρωποι βγάζουν φωτογραφίες και κανείς δεν μιλάει πολύ. Το νερό είναι αρκετά καθαρό που μερικές φορές μπορείς να δεις την τοιχοποιία να συνεχίζεται από κάτω.

Πιο πάνω, το φαράγγι στενεύει και ένα φρούριο εμφανίζεται σε ένα βραχώδες ακρωτήριο όπου ένα παράπλευρο ρέμα συναντά τον Ευφράτη. Αυτό είναι το Ρούμκαλε. Τα τείχη του εκτείνονται κατά μήκος της άκρης του γκρεμού και υπάρχουν δεξαμενές, μια σκάλα λαξευμένη στο βράχο και το κέλυφος μιας εκκλησίας. Από τα μέσα του δωδέκατου αιώνα μέχρι τα τέλη του δέκατου τρίτου, αυτό το φρούριο ήταν η έδρα του επικεφαλής της αρμενικής εκκλησίας, η οποία επιλέχθηκε ακριβώς επειδή ήταν τόσο δύσκολο να επιτευχθεί. Η στάθμη του νερού σήμερα το κάνει να φαίνεται σχεδόν εύκολο.

Το Χαλφέτι είναι επίσης γνωστό για ένα τριαντάφυλλο. Οι καλλιεργητές εδώ καλλιεργούν ένα πολύ σκούρο κόκκινο τριαντάφυλλο, τόσο βαθύ που σε έντονο φως διαβάζεται ως μαύρο, και πωλείται τοπικά ως μαύρο τριαντάφυλλο. Οι καλλιεργητές λένε ότι το τοπικό έδαφος και το νερό παράγουν το χρώμα και ότι εμφανίζεται σωστά μόνο την άνοιξη. Τα φυτά καλλιεργούνται σε μικρούς αριθμούς σε κήπους και όχι σε μεγάλα χωράφια. Θα δείτε το λουλούδι σε ποτήρια τσαγιού, σαπούνια, ετικέτες μαρμελάδας και πινακίδες καταστημάτων παντού στην πόλη.

Κοιτάξτε τις πλαγιές πάνω από το νερό και θα δείτε αναβαθμίδες, μερικές εγκαταλελειμμένες, μερικές ακόμα επεξεργασμένες. Οι φιστικιές αναπτύσσονται καλά σε αυτόν τον ξερό ασβεστόλιθο, όπως και οι ελιές και τα σταφύλια. Τα φλοιά των φιστικιών λερώνουν τα δάχτυλά σας με ένα σκουριασμένο χρώμα αν τα χειριστείτε φρέσκα. Οι αγρότες εδώ έχασαν την καλύτερη επίπεδη γη, η οποία ήταν χαμηλή και κοντά στο ποτάμι, και κράτησαν το σκληρότερο έδαφος ψηλότερα. Γι' αυτό η γεωργία που βλέπετε τώρα προσκολλάται στις πλαγιές.

Στην ίδια την πόλη, περπατήστε στα σοκάκια ακριβώς πάνω από την ίσαλο γραμμή. Τα παλιά σπίτια είναι χτισμένα από λαξευμένο ασβεστόλιθο με επίπεδες στέγες και μικρά παράθυρα, και μερικά έχουν σκαλιστά κουφώματα. Αρκετά έχουν μετατραπεί σε ξενώνες και καφετέριες με αναβαθμίδες που κρέμονται ακριβώς πάνω από τη δεξαμενή. Οι γάτες κοιμούνται στους τοίχους. Το καλοκαίρι η πόλη γεμίζει με επισκέπτες, κυρίως από άλλα μέρη της Τουρκίας, και το χειμώνα είναι σχεδόν άδεια και το νερό γίνεται γκρι.

Αξίζει να θυμηθούμε ποιο ποτάμι είναι αυτό. Ο Ευφράτης ξεκινά από τα βουνά της ανατολικής Τουρκίας και ρέει νότια μέσω της Συρίας και του Ιράκ μέχρι τον Κόλπο. Οι πεδιάδες που ποτίζει υποστήριζαν μερικές από τις πρώτες πόλεις οπουδήποτε. Τώρα, μια σειρά από φράγματα βρίσκονται κατά μήκος του άνω ρου του, παράγοντας ενέργεια και ποτίζοντας γη που παλιά ήταν ξερή. Το Χαλφέτι είναι ένα μικρό, ορατό κόστος αυτού του συστήματος, και η πόλη έχει μετατρέψει αυτό το κόστος στο κύριο αξιοθέατο της.

Επιστρέψτε στο σκάφος αργά το απόγευμα, αν μπορείτε. Οι βράχοι γίνονται ζεστοί πορτοκαλί, το νερό ισιώνει και ο θόρυβος της μηχανής αναπηδά ανάμεσα στις επιφάνειες των βράχων. Ψάρια σπάνε την επιφάνεια κοντά στα ρηχά. Κοιτάξτε τη γραμμή όπου ο χλωμός βράχος συναντά το πράσινο νερό και ακολουθήστε την με τα μάτια σας - αυτή η γραμμή δεν υπήρχε πριν από το 1999. Όλα από κάτω ήταν κάπου που ζούσαν άνθρωποι.

Πριν φύγετε, βρείτε ένα σημείο στην αποβάθρα και καθίστε με τα πόδια σας κοντά στην άκρη. Το νερό είναι ήρεμο και ελαφρώς αδιαφανές και κινείται πολύ αργά. Πίσω σας, η πόλη συνεχίζει την συνηθισμένη της μέρα: ποτήρια τσαγιού, μια μοτοσικλέτα, κάποιος φωνάζει ένα όνομα. Από κάτω σας, ένα χωριό μένει ακίνητο. Και τα δύο αυτά πράγματα ισχύουν ταυτόχρονα εδώ, και κάθεστε ακριβώς στη γραμμή ανάμεσά τους.