هالفتی

موتور قایق خاموش می‌شود و صدا ناگهان متوقف می‌شود. حالا فقط صدای برخورد آب به بدنه و انعکاس آن از دیواره صخره‌ای را می‌شنوید. صخره‌های دو طرف، سنگ آهکی کم‌رنگ، خاکستری و طلایی رگه‌دار هستند و صدا را به سمت شما برمی‌گردانند. آب سبز و بسیار آرام است. بوی علف‌های هرز رودخانه و سنگ گرم می‌دهد. جایی در بالا، پرستوها از تنگه عبور می‌کنند. سپس کسی به جلو اشاره می‌کند و همه افراد حاضر در قایق ساکت می‌شوند.

مناره‌ای در آب ایستاده است. نه در کنار آن - در آن. بدنه سنگی مستقیماً از سطح سبز بیرون آمده است، بدون هیچ ساختمانی متصل، بدون حیاط، بدون خیابان. بالکن آن سالم است. در زیر خط آب، مسجدی که به آن تعلق داشت، به همراه خانه‌هایی که آن را احاطه کرده بودند، هنوز آنجاست. این واضح‌ترین تصویر از آنچه در هالفتی اتفاق افتاده است، و وقتی آن را ببینید، بقیه منظره شروع به معنا پیدا کردن می‌کند.

فرات از این دره عبور می‌کند و در دهه 1990 سدی در پایین دست در بیرجیک ساخته شد. وقتی مخزن در سال ۱۹۹۹ پر شد، آب پشت آن بالا آمد و بخش‌های پایینی حلفتی و چندین روستای همسایه را پوشاند. خانه‌ها، باغ‌ها، مساجد، گورستان‌ها و مزارع پلکانی زیر آب رفتند. به خانواده‌ها غرامت پرداخت شد و اکثر آنها به سکونتگاه جدیدی که برای آنها در زمین مرتفع‌تری ساخته شده بود، نقل مکان کردند. برخی در خیابان‌های بالایی، بالاتر از خط آب جدید، ماندند.

به این فکر کنید که این در عمل چه معنایی داشت. مردم هر آنچه را که می‌توانستند از خانه‌هایی که پدربزرگ و مادربزرگشان ساخته بودند، حمل کنند، جمع کردند. برخی قبرها را جابجا کردند. به همسایگانی که در همان کوچه زندگی می‌کردند، قطعات جداگانه‌ای در یک شهر جدید با جاده‌های مستقیم و بدون رودخانه اختصاص داده شد. برخی دیگر به سادگی از تپه بالا رفتند و پنجاه متر بالاتر ساخت و ساز کردند. از هر کسی که بالای پنجاه متر اینجا است بپرسید و آنها می‌توانند دقیقاً به شما بگویند کدام قسمت از آب بالاتر از درب ورودی قدیمی آنهاست.

قایق‌ها به سمت بالادست به سمت ساواشان، روستای دیگری که زیر آب رفت، می‌روند. از نزدیکی شیبی عبور می‌کنید که یک گورستان قدیمی به داخل آب می‌ریزد و متوقف می‌شود. سقف‌ها و قطعات دیوار در آب کم، سطح آب را می‌شکنند. مناره دوم در قسمت کم‌عمق آنجا قرار دارد. قایقرانان سرعت خود را کم می‌کنند و مردم عکس می‌گیرند و کسی زیاد صحبت نمی‌کند. آب آنقدر زلال است که گاهی اوقات می‌توان سنگ‌کاری‌های زیرین را دید.

دره کمی بالاتر باریک می‌شود و قلعه‌ای بر روی دماغه‌ای سنگی، جایی که یک نهر فرعی به فرات می‌پیوندد، ظاهر می‌شود. اینجا رومکاله است. دیوارهای آن در امتداد لبه صخره امتداد دارند و مخازن، یک راه پله سنگی و پوسته یک کلیسا وجود دارد. از اواسط قرن دوازدهم تا اواخر قرن سیزدهم، این قلعه محل استقرار رئیس کلیسای ارمنی بود که دقیقاً به این دلیل انتخاب شد که دسترسی به آن بسیار دشوار بود. سطح آب امروز باعث می‌شود که تقریباً آسان به نظر برسد.

هلفتی همچنین به خاطر گل رز شناخته می‌شود. پرورش‌دهندگان در اینجا یک گل رز قرمز بسیار تیره پرورش می‌دهند، آنقدر عمیق که در نور شدید به رنگ سیاه دیده می‌شود و به صورت محلی به عنوان گل رز سیاه فروخته می‌شود. پرورش‌دهندگان می‌گویند خاک و آب محلی این رنگ را ایجاد می‌کند و فقط در بهار به طور کامل ظاهر می‌شود. این گیاهان به تعداد کم در باغ‌ها کشت می‌شوند تا در مزارع بزرگ. این گل را روی لیوان‌های چای، صابون، برچسب مربا و تابلوهای مغازه‌ها در همه جای شهر خواهید دید.

به دامنه‌های بالای آب نگاه کنید و تراس‌هایی را خواهید دید، برخی متروکه، برخی هنوز کار می‌کنند. درختان پسته روی این سنگ آهک خشک به خوبی رشد می‌کنند، و زیتون و انگور نیز همینطور. اگر پوست پسته را تازه لمس کنید، انگشتانتان را به رنگ زنگ زده درمی‌آورد. کشاورزان اینجا بهترین زمین‌های مسطح را که پست و نزدیک رودخانه بودند، از دست دادند و زمین سخت‌تر را بالاتر نگه داشتند. به همین دلیل است که کشاورزی که اکنون می‌بینید به دامنه‌ها چسبیده است.

در خود شهر، در کوچه‌هایی درست بالای خط آب قدم بزنید. خانه‌های قدیمی از سنگ آهک تراشیده با سقف‌های مسطح و پنجره‌های کوچک ساخته شده‌اند و برخی دارای چارچوب درهای کنده‌کاری شده هستند. چندین خانه به مهمانخانه و کافه با تراس‌هایی که مستقیماً بالای مخزن آویزان هستند، تبدیل شده‌اند. گربه‌ها روی دیوارها می‌خوابند. در تابستان، شهر پر از بازدیدکنندگان می‌شود که بیشتر از سایر نقاط ترکیه هستند و در زمستان تقریباً خالی است و آب خاکستری می‌شود.

به یاد داشته باشید که این رودخانه کدام است. فرات از کوه‌های شرق ترکیه سرچشمه می‌گیرد و از طریق سوریه و عراق به سمت جنوب تا خلیج فارس امتداد می‌یابد. دشت‌هایی که آب آنها را تامین می‌کند، برخی از قدیمی‌ترین شهرها را در هر کجا پشتیبانی می‌کردند. اکنون مجموعه‌ای از سدها در امتداد مسیر بالایی آن قرار دارند که برق تولید می‌کنند و زمین‌هایی را که قبلاً خشک بودند آبیاری می‌کنند. هالفتی یکی از هزینه‌های کوچک و قابل مشاهده این سیستم است و این شهر این هزینه را به جاذبه اصلی خود تبدیل کرده است.

اگر می‌توانید، اواخر بعد از ظهر دوباره سوار قایق شوید. صخره‌ها به رنگ نارنجی گرم در می‌آیند، آب صاف می‌شود و صدای موتور بین صخره‌ها می‌پیچد. ماهی‌ها در نزدیکی مناطق کم‌عمق، سطح آب را می‌شکنند. به خطی که صخره کم‌رنگ به آب سبز می‌رسد نگاه کنید و آن را با چشمان خود دنبال کنید - این خط قبل از سال ۱۹۹۹ وجود نداشت. هر چیزی که در زیر آن قرار دارد، جایی بود که مردم در آن زندگی می‌کردند.

قبل از رفتن، جایی در اسکله پیدا کنید و پاهای خود را نزدیک لبه آن بنشینید. آب آرام و کمی مات است و بسیار آهسته حرکت می‌کند. پشت سر شما، شهر به روز عادی خود ادامه می‌دهد: لیوان‌های چای، یک موتورسیکلت، کسی که نامی را صدا می‌زند. در زیر شما، روستایی آرام است. هر دوی این موارد همزمان در اینجا صادق هستند، و شما دقیقاً روی مرز بین آنها نشسته‌اید.