व्हर्जिन मेरीचे घर

या ठिकाणी पोहोचण्यासाठी रस्ता पाइनच्या जंगलातून वर चढतो आणि चढाईचा गारवा हवेत टिकून राहतो. तुम्ही एफिससच्या अवशेषांच्या वर, एका उंच, झाडी असलेल्या टेकडीवर आहात; ही टेकडी फार पूर्वीपासून ‘नाईटिंगेल माउंटन’ (रात्रीचा कोकिळा पर्वत) म्हणून ओळखली जाते. फांद्यांवर पक्षी किलबिलाट करत आहेत. गच्चीच्या खाली कुठेतरी पाणी वाहत आहे. ते घर लहानसे आहे, खडबडीत तपकिरी दगडांनी बांधलेले आहे, त्याला एकच लहान दरवाजा आणि त्याच्या बाजूला एक घंटा आहे. येथे लोक न विचारता हळू आवाजात बोलतात. हे ठिकाण स्वतःच आपला आवाज शिकवते.

या घराशी निगडित परंपरा सहजपणे सांगितली जाऊ शकते. ख्रिस्ती धर्मग्रंथात नोंद आहे की, वधस्तंभावर मरताना येशूने आपली आई मेरी हिला एका प्रिय शिष्याच्या हवाली केले. सुरुवातीच्या ख्रिस्ती स्मृतींनी त्या शिष्याला, जॉनला, एफिससशी जोडले, जिथे तो राहिला आणि मरण पावला असे मानले जात होते. या दोन धाग्यांमधून एक विश्वास वाढला. की मेरी जॉनच्या देखरेखीखाली एफिससला आली आणि तिने तिची शेवटची वर्षे खालील शहरापासून दूर, या टेकडीवरील एका लहान घरात घालवली.

जे ज्ञात आहे आणि ज्यावर विश्वास ठेवला जातो, ते स्पष्टपणे सांगणे महत्त्वाचे आहे. कोणत्याही प्राचीन ग्रंथात या टेकडीचे नाव नाही. एका जुन्या प्रतिस्पर्धी परंपरेनुसार मेरीच्या आयुष्याचा शेवट जेरुसलेममध्ये झाला, जिथे एका कबरीची पूजाही केली जाते. कॅथोलिक चर्चने हे घर अस्सल असल्याचे घोषित करणारा कोणताही औपचारिक निर्णय कधीही जारी केलेला नाही. चर्चने जे केले आहे ते म्हणजे, या पवित्र स्थळाचा आदर करणे, येथील तीर्थयात्रांना आशीर्वाद देणे आणि येथे प्रार्थनेसाठी तीन पोप्सना पाठवणे. या टेरेसवर श्रद्धा आणि पुरावे एकत्र नांदतात आणि हे पवित्र स्थळ त्याविरुद्ध असल्याचे भासवत नाही.

आधुनिक कथा, आश्चर्यकारकपणे, जर्मनीतील एका आजारी व्यक्तीच्या खोलीत सुरू होते. ॲन कॅथरीन एमरिक, एक अंथरुणाला खिळलेली ऑगस्टिनियन नन, जिने कधीही प्रवास केला नव्हता, तिने एफिससजवळील मेरीच्या शेवटच्या घराच्या तपशीलवार दृष्टांतांचे वर्णन केले. टेकडीवरील एक दगडी घर, त्याची रचना, शहरापासूनचे त्याचे अंतर. लेखक क्लेमेन्स ब्रेंटानो यांनी हे दृष्टांत नोंदवले आणि १८२४ मध्ये तिच्या मृत्यूनंतरच्या काळात ते प्रकाशित झाले. अनेक दशके हे वर्णन केवळ इतर पुस्तकांपैकी एक पुस्तकच राहिले.

मग, १८९१ मध्ये, इझमिरमधील धर्मगुरूंनी या पुस्तकाची जमिनीवर पडताळणी करण्याचे ठरवले. लाझारिस्ट धर्मगुरूंनी एका मोहिमेच्या नेतृत्वाखाली, तो ग्रंथ हातात घेऊन या टेकड्यांमध्ये शोध घेतला. त्यांना वर्णन केलेल्या जागेला जुळणाऱ्या एका लहान दगडी इमारतीचे अवशेष सापडले, आणि जवळच एक झरा होता. त्यांना आणखी एक गोष्ट सापडली. पलीकडच्या खोऱ्यातील शिरिन्से गावातील ऑर्थोडॉक्स ख्रिश्चन गावकरी, दरवर्षी ऑगस्ट महिन्यात या ठिकाणी तीर्थयात्रा करत असत आणि त्याला 'पनाया कपुलू' म्हणजेच 'सर्व-पवित्रतेचे प्रवेशद्वार' म्हणत असत. हा शोध म्हणजे, काही अंशी, स्थानिक स्मृतींचा पुनर्शोध होता.

या जागेची तपासणी करणाऱ्या पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी असा निष्कर्ष काढला की, दिसणाऱ्या भिंती खूप जुन्या पायांवर उभ्या होत्या, आणि त्यातील काही बांधकाम साहित्य ख्रिस्ती युगाच्या पहिल्या शतकांपर्यंत मागे जाते. आज तुम्ही ज्या इमारतीत प्रवेश करता, ती एक जीर्णोद्धारित चॅपल आहे, जी विसाव्या शतकात त्या जुन्या दगडांवर पुन्हा बांधली गेली. आतमध्ये, खालच्या भिंतींच्या कडेने जाणारी एक रंगवलेली लाल रेषा शोधा. त्या रेषेच्या खाली, बांधकाम मूळ आहे, जे जागेवरच सापडले. त्या रेषेच्या वर, जीर्णोद्धार केलेला भाग आहे. ही वास्तुकलेची एक विलक्षण प्रामाणिक कलाकृती आहे.

पोपांच्या भेटी हा एक नोंदवलेला इतिहास आहे. पोप पॉल सहावे यांनी १९६७ मध्ये येथे प्रार्थना केली, असे करणारे ते पहिले पोप होते. जॉन पॉल दुसरे यांनी १९७९ मध्ये या पवित्र स्थळी प्रार्थना केली. बेनेडिक्ट सोळावे यांनी २००६ मध्ये, झाडांमध्ये पसरलेल्या गर्दीसमोर, याच गच्चीवर मास (प्रार्थना) केली. पुरातत्वीय संशोधन अखेरीस काहीही सिद्ध करो किंवा कधीच सिद्ध न करो, हे पवित्र स्थळ कॅथोलिक चर्चच्या भक्तीमय जीवनात सर्वोच्च स्तरावर सामील झाले आहे आणि या भेटींमुळे त्या टेकडीवर कायमस्वरूपी ठसा उमटला आहे.

हे एक मुस्लिम प्रार्थनास्थळ देखील आहे, जे काही पर्यटकांना आश्चर्यचकित करते. तुर्की भाषेत 'मेर्येम' म्हटल्या जाणाऱ्या मेरीला इस्लाममध्ये प्रेषित येशूची आई म्हणून सन्मानित केले जाते आणि कुराणमधील एक संपूर्ण अध्याय तिच्या नावाने ओळखला जातो. नवीन करारापेक्षा कुराणमध्ये तिचा नावाचा उल्लेख अधिक वेळा आढळतो. मुस्लिम पर्यटक, विशेषतः मुलांसाठी आणि आरोग्यासाठी, तिच्या मध्यस्थीची याचना करण्यासाठी येथे येतात. गर्दीच्या दिवशी, प्रार्थनास्थळाबाहेरील रांगेत कोणत्याही औपचारिकतेशिवाय एकाच वेळी अनेक धर्मांचे लोक असतात.

आतमध्ये, प्रार्थनास्थळ ही एकच लहान, अंधुक आणि साधी खोली आहे, जिच्या अर्धवर्तुळाकार कोनाड्यात एक वेदी आणि मेरीची मूर्ती आहे. मेणबत्तीचा प्रकाशच बहुतेक सजावट करतो. अभ्यागत हळू हळू रांगेत आत जातात, काही प्रार्थना करत, तर काही फक्त पाहत. एक लहान बाजूची खोली पारंपारिकपणे मेरीच्या झोपण्याच्या जागेसाठी ओळखली जाते. फोटो काढण्यास मनाई, कोणताही गोंगाट नाही, जास्तीत जास्त एक-दोन मिनिटे. बरेच लोक नंतर सांगतात की, त्या जागेच्या लहानपणामुळेच ते भारावून गेले होते.

प्रार्थनास्थळाच्या खाली, एका दगडी भिंतीत बसवलेल्या नळांमधून झऱ्याचे पाणी येते आणि सर्व प्रकारचे यात्रेकरू पाणी पिण्यासाठी आणि बाटल्या भरण्यासाठी रांगेत उभे राहतात. जवळच इच्छापूर्तीची भिंत पसरलेली आहे, जी हजारो गाठी मारलेल्या कागदाच्या चिंध्या, कागदी नॅपकिन्स, रिबिन्स आणि टिश्यूजने झाकलेली एक चौकट आहे, ज्यातील प्रत्येक चिंधी शाईने किंवा आठवणीने कोणाची तरी आशा बाळगून आहे. जगाच्या या भागात ही प्रथा सर्व धर्मांमध्ये पाळली जाते. जर लिखाण बाहेरच्या बाजूला असेल तर त्यातील काही वाचा. तीच या देवस्थानाची खरी अतिथी नोंदवही आहे.

हे देवस्थान एक जिवंत दिनदर्शिका जपते. चॅपेलमध्ये नियमितपणे मास साजरा केला जातो, आणि दरवर्षी १५ ऑगस्ट रोजी, 'अजम्प्शन'च्या सणाच्या दिवशी, यात्रेकरू मोठ्या संख्येने येथे जमतात. हे ठिकाण प्रसिद्ध होण्यापूर्वीपासून शिरिन्स गावातील लोक जी ऑगस्ट महिन्यातील तीर्थयात्रा करत आले आहेत, तिचाच हा एक भाग आहे. खाली असलेले एफिसस शहर या कथेला स्वतःचे महत्त्व देते. इसवी सन ४३१ मध्ये, सुरुवातीच्या चर्चची एक परिषद त्या शहरात भरली आणि मेरीच्या नावाच्या चर्चमध्ये तिला 'मदर ऑफ गॉड' (ईश्वरमाता) ही उपाधी बहाल केली.

जाण्यापूर्वी, रांगेतून बाजूला व्हा आणि टेरेसच्या कडेला असलेल्या जैतुनाच्या झाडांखाली उभे राहा. पानांमधून प्रकाश लहान, हलणाऱ्या तुकड्यांसारखा आत येतो. तुमच्या मागे कुठेतरी नळ चालू आहेत आणि जंगल आपले नेहमीचे काम करत आहे. तुम्ही यात्रेकरू म्हणून आला असाल, इतिहासकार म्हणून, किंवा दुपार घालवण्यासाठी आलेले प्रवासी म्हणून, ही टेकडी प्रत्येकाला सारख्याच दोन गोष्टी देते. थंड हवा आणि शांततेचा एक दीर्घ क्षण. या दोन्ही गोष्टी डोंगरावरून खाली जाताना सोबत घेऊन जा.