Παλιά Πόλη Σαφράμπολου

Χρησιμοποιήστε τα αυτιά σας πριν τα μάτια σας. Κάπου ένας χαλκουργός χτυπάει έναν ρυθμό, σπουργίτια μαλώνουν στις μαρκίζες και βήματα χτυπούν πάνω στην πέτρα, επειδή αυτά τα δρομάκια δεν χτίστηκαν ποτέ για αυτοκίνητα. Η παλιά πόλη γεμίζει μια προστατευμένη κοιλότητα όπου συναντώνται μικρά φαράγγια ποταμών, προστατευμένα από τον άνεμο και, για αιώνες, από την αλλαγή. Γύρω σας υψώνονται οθωμανικά σπίτια, με λευκό σοβά πάνω από σκούρα ξύλα, οι πάνω όροφοι τους να γέρνουν πάνω από τον δρόμο. Ο αέρας μυρίζει καβουρδισμένο καφέ και σιρόπι ζάχαρης. Κάπου κοντά, κάποιος φτιάχνει λουκούμι.

Η πόλη πήρε το όνομά της από ένα λουλούδι. Το σαφράν, το πιο ακριβό μπαχαρικό στον κόσμο, προέρχεται από έναν μωβ φθινοπωρινό κρόκο, και τα χωριά κοντά στη Σαφράμπολη το καλλιεργούν εδώ και αιώνες. Κάθε κλωστή πρέπει να συλλέγεται από το κέντρο του λουλουδιού με το χέρι, χιλιάδες άνθη για ένα μέτριο βάζο, κάτι που εξηγεί την τιμή. Η συγκομιδή γίνεται τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Τα καταστήματα στο παζάρι πουλάνε τοπικό σαφράν, τσάι σαφράν και γλυκά με άρωμα σαφράν όλο το χρόνο. Μυρίστε πριν αγοράσετε. Οι πωλητές θα ανοίξουν ευχαρίστως το βάζο.

Η Σαφράμπολη πλούτισε με την κίνηση. Βρισκόταν σε έναν δρόμο καραβανιών που συνέδεε την ακτή της Μαύρης Θάλασσας με την ενδοχώρα, και οι έμποροι, οι οδηγοί και τα ζώα τους χρειάζονταν όλα όσα μπορούσε να πουλήσει μια πόλη. Σέλες, παπούτσια, σίδερο, σχοινί, φαγητό, κατάλυμα. Η συνοικία του παζαριού που περπατάτε, που ονομάζεται Çarşı, ήταν η μηχανή που τους προμήθευε. Οι δρόμοι της εξακολουθούν να φέρουν τα ονόματα των συντεχνιών. Όταν οι σιδηρόδρομοι και οι αυτοκινητόδρομοι άλλαξαν τις οδούς του εμπορίου τον εικοστό αιώνα, η οικονομία της πόλης πάγωσε, και, τυχαία, το ίδιο συνέβη και με την αρχιτεκτονική της.

Το πιο μεγαλοπρεπές επιζών εκείνης της εποχής των καραβανιών είναι το Cinci Han, ένα τεράστιο πέτρινο πανδοχείο του δέκατου έβδομου αιώνα, χτισμένο γύρω από μια αυλή με στοές. Οι έμποροι κοιμόντουσαν στον επάνω όροφο, τα ζώα και τα αγαθά έμεναν κάτω, και οι πύλες ήταν φραγμένες τη νύχτα. Λειτουργεί ξανά ως ξενοδοχείο, αλλά συνήθως μπορείτε να μπείτε στην αυλή για να δείτε. Σε κοντινή απόσταση, το λουτρό που χτίστηκε την ίδια περίοδο εξακολουθεί να δέχεται λουόμενους, με ξεχωριστά τμήματα για άνδρες και γυναίκες, που θερμαίνονται με τον παραδοσιακό τρόπο.

Τα σπίτια της Σαφράμπολης ακολουθούν ένα σίγουρο μοτίβο. Ένα ψηλό πέτρινο ισόγειο, ως επί το πλείστον χωρίς παράθυρα, φιλοξενούσε ζώα, εργαλεία και αποθέματα. Οι χώροι διαβίωσης υψώνονται πάνω σε ξύλινο σκελετό, ασβεστωμένο, με σειρές από παράθυρα με παντζούρια και προεξοχές που στηρίζονται σε γωνιακές δοκούς. Τα νοικοκυριά ήταν μεγάλα και πολυγενεακά, επομένως τα σπίτια διαθέτουν μεγάλα, συχνά έξι ή οκτώ δωμάτια. Περίπου χίλια κτίρια στην πόλη προστατεύονται νομικά. Η UNESCO πρόσθεσε τη Σαφράμπολη στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1994, αναφέροντας ακριβώς αυτό το σύνολο.

Αν μπείτε σε ένα από τα μουσεία των αρχοντικών, οι εσωτερικοί χώροι αξίζουν την προσοχή. Τα δωμάτια είναι επενδυμένα με εντοιχισμένες ντουλάπες και μερικά κρύβουν μια μικροσκοπική ντουλάπα μπάνιου μέσα στον τοίχο των ντουλαπιών. Οι οροφές φέρουν σκαλιστά και ζωγραφισμένα ξύλινα έργα, με διαφορετικό σχέδιο κάθε δωματίου. Μερικά πλούσια σπίτια διατηρούσαν μια εσωτερική πισίνα, μια φαρδιά, ρηχή λεκάνη σε ένα δωμάτιο στο ισόγειο. Δεν ήταν για κολύμπι. Το νερό δρόσιζε τον αέρα το καλοκαίρι, ευχαριστούσε το αυτί και χαρακτήριζε τον ιδιοκτήτη ως κάποιον εύπορο.

Παρατηρήστε κάτι περίεργο στην παλιά Σαφράμπολη. Είναι στην πραγματικότητα δύο οικισμοί. Το Çarşı, εκεί που στέκεστε, είναι η χειμερινή πόλη, στριμωγμένη στην προστατευμένη κοιλότητά της. Στο αεράτο οροπέδιο από πάνω βρίσκεται το Bağlar, η καλοκαιρινή συνοικία, όπου οι ίδιες οικογένειες διατηρούσαν δεύτερα σπίτια ανάμεσα σε αμπελώνες και οπωρώνες. Κάθε άνοιξη, τα νοικοκυριά ανέβαιναν ανηφορικά με τα κρεβάτια τους και κάθε φθινόπωρο κατέβαιναν ξανά. Λίγες πόλεις διατηρούσαν αυτή την εποχιακή διπλή ζωή τόσο καθαρά στην πέτρα και το ξύλο.

Δώστε στα σοκάκια του παζαριού μια χαλαρή κυκλική διαδρομή. Το Yemeniciler Arastası, η στοά των κατασκευαστών ελαφρών υποδημάτων, είναι μια αυλή σκιασμένη από κληματαριές με μικροσκοπικά εργαστήρια όπου κάποτε ράβονταν κατά χιλιάδες μαλακά δερμάτινα παπούτσια. Σήμερα, οι πάγκοι του πωλούν δαντέλες, ξύλινες κουτάλες και σαφράν, αλλά η διαρρύθμιση είναι άθικτη. Χαλκουργοί και σιδηρουργοί διατηρούν καταστήματα σε κοντινούς δρόμους και οι παλιές εμπορικές επωνυμίες επιβιώνουν στις πινακίδες. Αγοράστε κάπου το τοπικό λουκούμι. Η εκδοχή του Safranbolu είναι πυκνή, πασπαλισμένη γενναιόδωρα και συζητημένη με πάθος.

Ανάμεσα στα καταστήματα βρίσκονται τα δημόσια μνημεία της πόλης. Το Τζαμί Köprülü Mehmet Paşa, του δέκατου έβδομου αιώνα, προικίστηκε από μια οικογένεια διάσημων μεγάλων βεζίρηδων. Το Τζαμί Ιζέτ Μεχμέτ Πασά, από τη δεκαετία του 1790, είναι πιο μεγαλοπρεπές, με τον πλατύ τρούλο του να υψώνεται πάνω από τις στέγες της αγοράς. Σιντριβάνια σώζονται σε πολλές γωνίες, μερικά εξακολουθούν να λειτουργούν. Ένας πύργος ρολογιού από τα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα κρατάει την ώρα στον λόφο δίπλα στο παλιό κυβερνείο, δώρο ενός μεγάλου βεζίρη που γεννήθηκε κοντά.

Μισή μέρα επιπλέον αγοράζει το περιβάλλον. Το κοντινό χωριό Γιορούκκιοϊ διατηρεί τον δικό του δρόμο με τα αρχοντικά με πολύ λιγότερους επισκέπτες. Πάνω από το φαράγγι Τοκατλί, ένα παλιό πέτρινο υδραγωγείο, που ανακαινίστηκε στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα υπό τον ίδιο βεζίρη που έχτισε τον πύργο του ρολογιού, διασχίζει το φαράγγι πάνω σε ψηλές καμάρες. Μια σύγχρονη γυάλινη πλατφόρμα θέασης κρέμεται πάνω από το τείχος του φαραγγιού όχι πολύ μακριά, για όσους αγαπούν τη θέα κάθετα.

Για το καλύτερο πορτρέτο της πόλης, ανεβείτε στον λόφο Χιντιρλίκ στο νότιο άκρο. Το μονοπάτι διαρκεί ίσως ένα τέταρτο της ώρας και η βεράντα στην κορυφή έχει θέα σε ολόκληρη την παλιά πόλη. Από εκεί, οι κόκκινες στέγες αλληλοσυνδέονται σαν λέπια ψαριού, οι μιναρέδες ορθώνονται από τον όγκο και τα φαράγγια φαίνονται πράσινα γύρω από τις άκρες. Το ηλιοβασίλεμα είναι η δημοφιλής ώρα, δικαίως. Οι φωτογράφοι περιμένουν σε σειρές τη στιγμή που τα πλακάκια θα λάμψουν βαθιά κόκκινα.

Τέλος σε ένα δρομάκι, οποιοδήποτε δρομάκι, καθώς τα καταστήματα κλείνουν. Το βράδυ αδειάζει την πόλη από τους επισκέπτες της ημέρας και τα σπίτια ξαναπαίρνουν τον έλεγχο. Φωτισμένα παράθυρα, ο ψίθυρος των τηλεοράσεων, ένα σκούτερ κάπου, γάτες σε ζεστή πέτρα. Αυτά τα κτίρια έχουν παρακολουθήσει τέτοιες βραδιές συνεχώς από την εποχή των τροχόσπιτων. Τίποτα εδώ δεν διατηρήθηκε μόνο με σχέδιο. Ένας εμπορικός δρόμος μετακινήθηκε, ο χρόνος επιβραδύνθηκε και οι άνθρωποι απλώς συνέχισαν να ζουν στα δωμάτια των παππούδων τους. Μείνετε για την ησυχία αν μπορείτε. Είναι το παλαιότερο προϊόν της πόλης.