شهر قدیمی ماردین

نور اواخر بعد از ظهر به سنگ می‌خورد و تمام دامنه تپه به رنگ عسل درمی‌آید. پله‌های زیر پایتان صاف و کمی در وسط ناهموار شده‌اند. جایی در پایین، صدای اذان شروع می‌شود و در حالی که هنوز اذان پخش می‌شود، ناقوس کلیسا از کوچه دیگری به صدا در می‌آید. بوی قهوه با هل و سنگ داغ در حال سرد شدن به مشام می‌رسد. وقتی برمی‌گردید، زمین به سادگی فرو می‌ریزد و دشت بین‌النهرین به سمت جنوب امتداد می‌یابد تا در مه ناپدید شود.

ماردین بر روی جبهه جنوبی شیب‌دار یک تپه واحد، در تراس‌های افقی طولانی ساخته شده است. خیابان‌ها از روی شیب عبور می‌کنند، نه از بالای آن، و پله‌ها و گذرگاه‌های طاق‌دار، یک طبقه را به طبقه بعدی متصل می‌کنند. در پشت این طرح، قانونی وجود دارد که مردم اینجا هنوز هم تکرار می‌کنند - هیچ خانه‌ای نباید جلوی دید خانه پشت سر خود را بگیرد. چه این قانون نوشته شده باشد چه نه، شهر از آن پیروی می‌کند. تقریباً هر سقف، تراس و پنجره‌ای رو به یک دشت باز است.

مصالح ساختمانی، سنگ آهک نرم محلی است. این سنگ به راحتی در هنگام استخراج تازه بریده می‌شود و پس از قرار گرفتن در معرض هوا سفت می‌شود، به همین دلیل است که بخش زیادی از این شهر به جای ساخت و ساز، تراشیده شده است. هنگام قدم زدن به چارچوب درها، قاب پنجره‌ها و قرنیزها نگاه کنید. ستون‌های پیچ خورده، گل‌های رز، زنجیره‌هایی از گره‌های هندسی، نوارهای برگ و کتیبه‌هایی که به خط عربی تراشیده شده‌اند را خواهید دید. سنگ‌تراشان هنوز در ماردین کار می‌کنند و در برخی کارگاه‌ها می‌توانید صدای اسکنه را بشنوید.

به زبان‌های اطراف خود گوش دهید. در این خیابان‌ها ممکن است در یک مکالمه، ترکی، کردی و عربی و در چند مکان، تورویو، شکل مدرنی از زبان آرامی که توسط خانواده‌های مسیحی سریانی صحبت می‌شود، را بشنوید. ماردین مدت‌هاست که مکانی است که این جوامع به عنوان همسایه در آن زندگی می‌کنند. مغازه‌ها نام‌هایی با بیش از یک خط دارند. وقتی مردم اینجا می‌گویند شهر مختلط است، منظورشان توصیف ساده‌ای از خیابانی است که در آن بزرگ شده‌اند.

به سمت مسجد جامع، در وسط شهر قدیمی بروید. مناره شیاردار آن، نقطه عطفی است که تقریباً از هر کوچه‌ای می‌توانید آن را پیدا کنید و گنبد آن پشت حیاطی قرار دارد که از طریق یک ورودی باریک به آن دسترسی دارید. هسته اصلی ساختمان به قرون وسطی برمی‌گردد، زمانی که سلسله آرتوقید از ماردین بر این منطقه حکومت می‌کرد. چند دقیقه‌ای در حیاط بنشینید. هوا چندین درجه خنک‌تر از خیابان است و سر و صدا به شدت کاهش می‌یابد.

با کمی بالا رفتن به مدرسه زینسیریه می‌رسید، مدرسه‌ای مذهبی که در سال ۱۳۸۵ توسط یک حاکم محلی تکمیل شد. دو گنبد شیاردار بر فراز حیاطی با یک استخر قرار دارند و یک درگاه تزئین شده ورودی را قاب می‌کند. به تراس پشت بام بروید. این یکی از بهترین مکان‌ها در ماردین برای درک شهر است - پشت بامی را می‌بینید که از بالای پشت بام به پایین تپه می‌رود، سپس دشت مسطح آن طرف‌تر، و صخره قلعه درست پشت سر شماست.

در لبه غربی شهر، مدرسه دیگری به نام مدرسه قاسمیه قرار دارد که در قرن پانزدهم تکمیل شده است. حیاط آن دارای یک کانال آب باریک و طولانی است که از یک حوض کوچک جریان دارد، به یک استخر پهن می‌شود و به پایان می‌رسد. راهنماهای اینجا آن را به عنوان تصویری از زندگی انسان - منبع، رشد و پایان - توضیح می‌دهند. این ساختمان کمی از شهر فاصله دارد، بنابراین منظره از تراس آن بدون وقفه است و سنگ در غروب آفتاب به شدت می‌درخشد.

راه خود را به کلیسای چهل شهید، که در پشت یک دیوار ساده در یک کوچه مسکونی قرار دارد، پیدا کنید. این کلیسا متعلق به کلیسای ارتدکس سریانی، یک کلیسای مسیحی باستانی است که هنوز به نوعی به زبان آرامی دعا می‌کند. درگاه حکاکی شده و پرده‌های داخلی، لامپ‌های نقره‌ای و تابلوهای نقاشی شده ارزش جستجو را دارند. این کلیسا به نام چهل سرباز مسیحی که به عنوان شهید به یادگار مانده‌اند، نامگذاری شده است. در اینجا مراسم مذهبی برگزار می‌شود، بنابراین بی‌سروصدا وارد شوید و هر چه سرایدار به شما می‌گوید را دنبال کنید.

حالا به دنبال یک آبارا بگردید. این کلمه محلی برای یک گذرگاه طاق‌دار است که از زیر یک خانه عبور می‌کند و دو خیابان را به هم متصل می‌کند. آنها تاریک، خنک، گاهی اوقات فقط به عرض شانه هستند و معمولاً در سطح کاملاً متفاوتی از شهر به نور خورشید باز می‌شوند. کودکان از آنها به عنوان میانبر استفاده می‌کنند. به آرامی از یکی از آنها عبور کنید. تغییر دما، صدا و نور بین یک سر و سر دیگر، یکی از قوی‌ترین حس‌های فیزیکی است که ماردین ارائه می‌دهد.

در اینجا یک نکته کاربردی وجود دارد که بازدیدکنندگان را شگفت‌زده می‌کند. بسیاری از این کوچه‌ها برای هر وسیله نقلیه‌ای بسیار باریک و پله‌دار هستند، بنابراین شهر هنوز از الاغ‌ها برای جمع‌آوری زباله و حمل مصالح ساختمانی استفاده می‌کند. آنها پلاک‌های شماره‌گذاری شده دارند و در یک مسیر کار می‌کنند. اگر صدای سم اسب‌ها را از پشت سر خود روی یک پله سنگی شنیدید، خود را به دیوار بچسبانید و بگذارید عبور کنند. این برای گردشگری صحنه‌سازی نشده است؛ این تنها روشی است که در این شیب کار می‌کند.

یک ساعت به بازارها فرصت دهید. مسگران در کارگاه‌های باز، سینی‌ها و گلدان‌ها را چکش می‌زنند و صدا قبل از اینکه آنها را ببینید، در خیابان پخش می‌شود. نقره‌کاران ملیله‌کاری می‌کنند، تکنیکی از پیچاندن سیم نقره‌ای ظریف به الگوهای باز که این منطقه نسل‌هاست تولید می‌کند. همچنین صابونی را خواهید یافت که با روغن فشرده شده از دانه‌های درخت تربینث وحشی ساخته شده و در بلوک‌های سبز خشن فروخته می‌شود. یکی بخرید و کیف شما تا آخر سفر بوی آن را خواهد داد.

روز را در هر تراسی که رو به جنوب است به پایان برسانید. دشت از زرد به خاکستری-آبی تغییر می‌کند، چراغ‌های روستاهای دوردست در دشت روشن می‌شوند و دما آنقدر پایین می‌آید که به ژاکت نیاز پیدا می‌کنید. پشت سرتان، شهر در تاریکی به سمت بالا امتداد می‌یابد. در پایین، زمین بدون حتی یک تپه در مسیر، به سمت سوریه امتداد دارد. مکان‌های بسیار کمی به شما اجازه می‌دهند روی پله‌های یک شهر بازاری بایستید و تا آن دوردست‌ها را ببینید. تا زمانی که نور از بین برود، بمانید.