صومعه دیرالزور

جاده از ماردین دور می‌شود و سر و صدا به سرعت کم می‌شود. وقتی به دروازه می‌رسید، فقط صدای جیرجیرک‌ها را از میان علف‌های خشک می‌شنوید. تپه‌های اینجا سنگی لخت و بوته‌ای کم‌ارتفاع هستند، طلایی کم‌رنگ، تقریباً بدون سایه. دیوارهای جلوی شما از همان سنگ ساخته شده‌اند، بنابراین از دور، ساختمان مانند بخشی از شیب به نظر می‌رسد. دستتان را روی تیر دروازه بگذارید. گرم، صاف و غبارآلود است.

به حیاط قدم بگذارید و تناسبات تغییر می‌کند. ساختمان‌ها دو طبقه دور یک مستطیل باز قرار دارند، با طاق‌نماها، چارچوب‌های درهای کنده‌کاری شده و یک تراس سنگی وسیع رو به دشت. گلدان‌های گل وجود دارد. گربه‌ای عبور می‌کند. اگر مراسمی در حال اجرا باشد، ممکن است از داخل صدای مناجات بشنوید - آرام، بی‌شتاب، به زبانی که ترکی، عربی یا کردی نیست. چیزی که می‌شنوید نوعی زبان آرامی است.

این صومعه متعلق به کلیسای ارتدکس سریانی است، یک کلیسای مسیحی باستانی در این منطقه که هنوز به زبان آرامی عبادت می‌شود، زبانی مرتبط با زبانی که دو هزار سال پیش در سراسر خاور نزدیک صحبت می‌شد. نام سریانی آن به افتخار مور هانانیو، اسقفی که این مکان را در قرن هشتم بازسازی کرد، گرفته شده است. مسیحیان از حدود قرن پنجم از این دامنه تپه استفاده کرده‌اند. این یکی از قدیمی‌ترین صومعه‌های فعال در هر کجا است.

نامی که اکثر مردم استفاده می‌کنند، دیرالزعفران، از عربی گرفته شده و به معنای صومعه زعفران است. در اینجا دو توضیح ارائه شده است و هیچ‌کدام ثابت نشده است. یکی می‌گوید زعفران زمانی در طول ساخت و ساز با ملات مخلوط شده است. دیگری می‌گوید زعفران در این دامنه‌ها رشد می‌کرده است. در نور شدید بعد از ظهر به سنگ نگاه کنید و خواهید دید که چرا این نام ماندگار شده است، هر کدام که درست باشد - کل مجموعه به رنگ زرد-نارنجی تیره در می‌آید.

این مکان برای مدت طولانی از تاریخ خود، مقر یک کلیسا بوده است. از سال ۱۱۶۰ تا ۱۹۳۲، پاتریارک کلیسای ارتدکس سریانی در این اتاق‌ها زندگی و حکومت می‌کرده است. نامه‌ها از اینجا به کلیساهای سراسر خاورمیانه، هند و بعدها اروپا ارسال می‌شد. در سال ۱۹۳۲، این مکان به سوریه منتقل شد و اکنون در دمشق قرار دارد. صومعه به کار خود ادامه داد، اما از یک مرکز اداری به جایی آرام‌تر تبدیل شد.

راهنمای شما تقریباً مطمئناً ابتدا شما را به زیرزمین خواهد برد. پله‌ها به یک اتاقک کم‌ارتفاع بدون پنجره منتهی می‌شوند. سقف از تخته سنگ‌های بسیار بزرگی ساخته شده است که در کنار هم قرار گرفته و بدون ملات نصب شده‌اند. در یک انتها یک روزنه کوچک وجود دارد که نور را به داخل هدایت می‌کند. سنت محلی می‌گوید که مردم مدت‌ها قبل از وجود صومعه، در این اتاق خورشید را می‌پرستیدند. چه اینطور باشد چه نباشد، اتاق به وضوح قدیمی‌تر از چیزی است که در بالای آن قرار دارد.

در طبقه همکف، به درها نگاه کنید. چندین در از چوب گردوی سنگین، تیره از قدمت و دستگیره، با گل‌میخ‌های آهنی و پنل‌های کنده‌کاری شده ساخته شده‌اند. در اصلی کلیسا به اندازه‌ای پایین است که اکثر بزرگسالان برای عبور از آن باید سر خود را خم کنند. این کار در بسیاری از کلیساهای قدیمی عمدی است. در داخل کلیسا، به تخت سنگی، چراغ‌های آویزان، پرده گلدوزی شده در سراسر محراب و طاق بالای محراب که به صورت یک نوار تزیینی برش خورده است، توجه کنید.

در امتداد دیوارهای یکی از اتاق‌ها، ردیفی از طاقچه‌های مهر و موم شده با سنگ را خواهید دید. این طاقچه‌ها بقایای اسقف‌ها و اسقف‌هایی را که کلیسا را از اینجا رهبری می‌کردند، در خود جای داده‌اند. نام‌ها و تاریخ‌ها به خط سریانی، یکی زیر دیگری، در طول قرن‌های متمادی، بر روی تخته‌های پوششی حک شده‌اند. این یک سابقه مختصر از یک نهاد است. در یک انتها بایستید و در امتداد ردیف بخوانید - شما به رهبری یک کلیسا نگاه می‌کنید که در یک دیوار ثبت شده است.

در اینجا جزئیاتی وجود دارد که مردم به ندرت انتظار دارند. در سال ۱۸۷۶ یک دستگاه چاپ به این صومعه آورده شد و از همان جاده‌ای که شما طی کردید، بالا کشیده شد. این دستگاه به زبان‌های سریانی، عربی و ترکی عثمانی چاپ می‌کرد و کتاب‌های مذهبی و سایر متون را برای جوامع سراسر منطقه تولید می‌کرد. این دستگاه از اولین دستگاه‌های چاپ در این بخش از جهان بود. این دستگاه، سیاه و سنگین، در اتاقی که کتاب‌ها و کلیشه‌های چاپ قدیمی را نیز در خود جای داده است، به نمایش گذاشته شده است.

قرن بیستم برای جامعه سریانی این منطقه سخت بود. تعداد آنها در طول و پس از جنگ جهانی اول به شدت کاهش یافت و بعدها بسیاری از خانواده‌ها به دلایل اقتصادی و امنیتی به اروپا مهاجرت کردند. روستاهایی که زمانی سریانی زبان بودند، خالی شدند. در سال‌های اخیر برخی از خانواده‌ها بازگشته‌اند و خانه‌های حومه اطراف را بازسازی کرده‌اند. جامعه اینجا کوچک است، اما یک نمایشگاه موزه نیست و کلیسا همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

امروزه تعداد انگشت‌شماری از روحانیون و کارکنان در صومعه زندگی می‌کنند، به همراه دانش‌آموزانی که برای یادگیری زبان سریانی و سرودها می‌آیند. بازدیدکنندگان خوش آمدید و یک راهنما معمولاً شما را به صورت گروهی در صومعه راهنمایی می‌کند. شانه‌ها و زانوهای خود را بپوشانید. اگر در مراسمی شرکت می‌کنید، به جای عبور از کف، در پشت آن منتظر بمانید. عکس‌ها معمولاً در حیاط خوب هستند، اما قبل از عکس گرفتن از مردم یا محراب سؤال کنید.

قبل از اینکه به عقب برگردید، به لبه تراس در سمت بیرونی بروید. دشت در پایین باز می‌شود و به سمت جنوب امتداد می‌یابد، صاف و رنگ‌پریده، و در تابستان گرد و غبار بر آن می‌نشیند. پشت سر شما ساختمان‌ها ساکت هستند، به جز یک در، جایی. اینجا چیز زیادی برای حواس‌پرتی شما وجود ندارد - نه ترافیکی، نه تابلویی، نه موسیقی. مدت‌ها مردم روی این لبه ایستاده‌اند و به همان منظره نگاه کرده‌اند، و حالا، برای چند دقیقه، شما هم همینطور.