دره ایلارا

صدایی که هیچ‌کس انتظارش را ندارد: آب روان. پس از فلات‌های خشک کاپادوکیه، به ایهلارا می‌رسید و صدای رودخانه‌ای را می‌شنوید - ملندیز، که سریع و کم‌عمق از روی سنگ‌ها عبور می‌کند و با آواز پرندگان همراه است. درختان صنوبر و بید در کناره‌های آن جمع شده‌اند. قورباغه‌ها از نیزارها صدا می‌کنند. هوا در اینجا خنک‌تر، سبزتر و در لبه‌ها مرطوب است. بالای سرتان، صخره‌هایی از سنگ‌های خاکستری و صورتی با شیب تند از دو طرف بالا رفته و فلات را کاملاً بسته‌اند. این دره‌ای است که باغی در پایین آن قرار دارد.

دره ایهلارا تقریباً ۱۴ کیلومتر از میان فلات، از روستای ایهلارا تا سلیمه، در استان آکسارای در لبه غربی کاپادوکیه، می‌گذرد. نهر ملندیز آن را تراشیده و از میان لایه‌های سنگ آتشفشانی که توسط کوه حسن، آتشفشان پهن قابل مشاهده در افق، در نزدیکی آن قرار دارد، عبور کرده است. در بعضی جاها دیوارها حدود صد متر ارتفاع دارند. تنگه به اندازه‌ای باریک است که سایه‌های صبح و عصر به سرعت آن را پر می‌کنند و صدای رودخانه در تمام طول مسیر شما را دنبال می‌کند.

ورودی کلاسیک از لبه است: یک راه پله بلند - چند صد پله - که از صخره به کف دره پایین می‌رود. هنگام پایین رفتن، زانوهایتان ناله می‌کنند؛ بازگشت به بالا تمرین واقعی است. در روستاهای مسیر، ورودی‌های ملایم‌تری وجود دارد. وقتی به پایین می‌رسید، پیاده‌روی آسان است - مسیرهای مسطح، پل‌های چوبی که از روی نهر عبور می‌کنند و دوباره از آن عبور می‌کنند، و نیمکت‌هایی در سایه. فواصل بین مناظر کوتاه است و آب در تمام طول مسیر همراه شماست.

راهبان بیزانسی آنچه را که نیاز داشتند در این تنگه پیدا کردند: آب، خلوت و سنگ نرم، پنهان از فلات باز. تقریباً از قرن هفتم به بعد، جوامع کلیساها، حجره‌ها و صومعه‌ها را در صخره‌ها تراشیدند. ده‌ها کلیسای سنگی در امتداد دره باقی مانده است و طبق روایات محلی، زمانی حدود صد کلیسا وجود داشته است. دره به یک راهروی رهبانی تبدیل شد - می‌توانستید تمام طول آن را طی کنید و از محرابی به محراب دیگر، از لبه‌ای به لبه دیگر، بدون اینکه صدای نهر را از دست بدهید، عبور کنید.

تعدادی از کلیساها باز هستند و با صعودهای کوتاهی از کف دره می‌توان به آنها رسید. نقاشی‌های دیواری آنها متمایز است. برخی از آنها از سبک بیزانسیِ صیقل‌خورده‌ی پایتخت پیروی می‌کنند؛ برخی دیگر سبک محلیِ خشن‌تری را نشان می‌دهند - چهره‌های مسطح، خطوط برجسته، رنگ‌های حاصل از رنگدانه‌های خاکی - و محققان هنوز در مورد تأثیرات پشت آنها بحث می‌کنند. فرشتگان، قدیسان و صحنه‌های انجیل نقاشی شده از سقف‌های کوتاه به پایین نگاه می‌کنند. بسیاری از چهره‌ها آسیب دیده‌اند؛ بسیاری دیگر سالم مانده‌اند. برخی از فضای داخلی کم‌نور هستند، بنابراین نور تلفن به شما کمک می‌کند جزئیات را پیدا کنید.

نام کلیساها در اینجا به طرز شگفت‌انگیزی خودمانی است و مدت‌ها پس از رفتن نقاشان توسط روستاییان داده شده است. آگاچالتی، کلیسای زیر درخت، در نزدیکی راه پله اصلی قرار دارد. ییلانلی، کلیسای مارها، به خاطر نقاشی دیواری از مارهایی که گناهکاران را مجازات می‌کنند، نامگذاری شده است. سمبولو، کلیسای سنبل، نام خود را از گل‌هایی که در دامنه آن رشد می‌کنند، گرفته است. این نام‌ها زندگی روستایی ترکی را با نقاشی بیزانسی ترکیب می‌کنند - دو دوره که یک درگاه مشترک دارند، که داستان دره را در مقیاس مینیاتوری روایت می‌کند.

پیاده‌روی در کل دره، نصف روز راحتی را می‌طلبد. مسیر از بِلیسیرما، دهکده‌ای در نقطه میانی عبور می‌کند، جایی که رستوران‌های کنار رودخانه میزها را روی سکوهای چوبی روی آب می‌چینند. ماهی قزل‌آلا، گوزلمه - نان نازک و پر شده - و نوشیدنی‌های سرد از راه می‌رسند؛ اردک‌ها بین پایه‌های میز گشت می‌زنند. اینجا مکانی آرام است. بسیاری از پیاده‌روی‌کنندگان به اینجا برمی‌گردند، در حالی که مصممان به سمت پایین دست رودخانه به سمت سلیمه ادامه می‌دهند. مسیر عمدتاً مسطح باقی می‌ماند، اما ظهرهای تابستان حتی در کنار آب هم گرم می‌شود. صبح بهترین پنجره است.

در انتهای شمالی دره، باشکوه‌ترین بنای تاریخی آن، صومعه سلیمه، با تالارهایی در مقیاس کلیسای جامع که در یک صخره عظیم تراشیده شده است، منتظر شماست. فضاهای آن شامل کلیسایی با ستون‌های تراشیده شده از سنگ، آشپزخانه‌ها، اصطبل‌ها و اتاق‌هایی است که توسط تونل‌های شیب‌دار به هم متصل شده‌اند. از تراس‌های آن، منظره به سمت پایین دره امتداد می‌یابد. حتی اگر تمام دره را پیاده‌روی نکنید، سلیمه ارزش رسیدن از طریق جاده را دارد. یک داستان محلی مداوم ادعا می‌کند که یک فیلم فضایی معروف در اینجا فیلمبرداری شده است. اینطور نبوده است - اما مناظر توضیح می‌دهد که چرا مردم آن را باور می‌کنند.

این دره به همان اندازه که یک بنای تاریخی است، یک راهروی حیات وحش نیز هست. مراقب دلیجه‌هایی باشید که بر فراز صخره‌ها حرکت می‌کنند و به صدای دارکوب‌ها در میان درختان صنوبر گوش دهید. مارمولک‌ها روی تخته سنگ‌های افتاده حمام آفتاب می‌گیرند؛ نهر ماهی و قورباغه دارد. در بهار، گل‌های وحشی در کناره‌ها جمع می‌شوند. در پاییز، درختان صنوبر به رنگ طلایی کم‌رنگ در می‌آیند و برگ‌هایشان را در جریان آب می‌اندازند. از آنجا که تنگه عمیق و پرآب است، آب و هوای خود را حفظ می‌کند - نرم‌تر، سایه‌دارتر و چندین درجه ملایم‌تر از فلات بالا. راهبان متوجه شدند. شما هم متوجه خواهید شد.

مردم هنوز هم مانند قرن‌ها در کف دره کشاورزی می‌کنند. قطعات کوچک سبزیجات و درختان میوه در امتداد مسطح‌تر قرار دارند و کانال‌های آبیاری از نهر جدا می‌شوند و دوباره به آن می‌پیوندند. این تداوم به راحتی قابل چشم‌پوشی است: ایهلارا یک ویرانه حفظ‌شده نیست، بلکه منظره‌ای پویا با ویرانه‌هایی در دیوارهایش است. همان آبی که تنگه را تراشیده و راهبان را به خود جذب کرده، هنوز گوجه‌فرنگی‌هایی را که در سفره‌های کنار رودخانه‌ی بلیسیرما سرو می‌شوند، می‌رساند.

زندگی رهبانی در اینجا در طول قرن‌ها کمرنگ شد، اما به محض تغییر حاکمان منطقه پایان نیافت. یک کلیسا در نزدیکی بلیسیرما کتیبه‌ای نقاشی‌شده را حفظ کرده است که نام یک امپراتور بیزانسی و یک سلطان سلجوقی را با هم بر خود دارد - گواهی بر اینکه نقاشان مسیحی دهه‌ها پس از فتح، تحت حکومت مسلمانان به کار خود در اینجا ادامه داده‌اند. همزیستی، نه فروپاشی، فصل پایانی دره است. مکان‌های کمی آن را به این وضوح، با رنگ، بر روی دیوار سنگی بالای یک نهر ثبت کرده‌اند.

کنار آب تمام کنید. یک نیمکت یا یک سنگ صاف پیدا کنید و بگذارید شانه‌هایتان پایین بیفتد. صخره‌ها روبانی از آسمان را قاب گرفته‌اند؛ نهر همچنان صدای ثابت خود را حفظ می‌کند. جایی بالای سرتان، یک فرشته نقاشی‌شده در تاریکی ژست خود را گرفته است، همانطور که هزار سال است گرفته است. اینجا، دره همچنان به انجام کاری که در وهله اول همه را به خود جذب کرده ادامه می‌دهد - فراهم کردن آب، سایه و سکوت. قبل از بالا رفتن، خودتان کمی آب بنوشید. فلات و قرن حاضر می‌توانند چند دقیقه دیگر منتظر بمانند.