موزه مولانا

در ورودی، روکش‌های نازکی برای کفش‌هایتان به شما داده می‌شود. کفش‌هایتان را بپوشید و وارد شوید. کف زیر پایتان از سنگ به فرش تبدیل می‌شود و صدای حیاط به یکباره محو می‌شود. هوا بوی ضعیف گلاب و پشم کهنه را در خود دارد. مردم به آرامی در اینجا، شانه به شانه، حرکت می‌کنند، بسیاری از آنها کف دست‌هایشان را به نشانه دعا باز کرده‌اند. برخی بازدیدکننده هستند. بسیاری هم نیستند. قبل از اینکه وارد شوید، چند ثانیه بی‌حرکت بایستید.

بیرون، بالای خط سقف، گنبدی شیاردار به رنگ فیروزه‌ای پررنگ وجود دارد. مردم محلی آن را گنبد سبز می‌نامند. کاشی‌ها از فاصله دور نور را جذب می‌کنند و این شکلی است که مردم قونیه هنگام راهنمایی کردن از آن استفاده می‌کنند. در زیر آن، مقبره یک محقق و شاعر قرن سیزدهم قرار دارد که نامش به ترکی مولانا است، به معنی استاد ما. در جاهای دیگر جهان معمولاً او را رومی می‌نامند و او یکی از پرخواننده‌ترین شاعران در ترجمه‌های امروزی است.

نام کامل او جلال الدین بود. خانواده او از شرق ایران آمده و به غرب نقل مکان کردند و سرانجام در زمانی که سلاطین سلجوقی از این شهر حکومت می‌کردند، در اینجا ساکن شدند. قونیه در آن زمان پایتخت سلطنتی بود که بخش زیادی از آناتولی را کنترل می‌کرد. پدرش واعظی محترم بود و سلطان در این مکان یک باغ گل رز به خانواده هدیه داد. پدر در آن باغ به خاک سپرده شد. پسر پس از مرگش در سال ۱۲۷۳ در کنار او دفن شد. همه چیز در اطراف شما از آن دو قبر بیرون آمد.

مولوی در بیشتر دوران بزرگسالی خود معلم متعارف حقوق دینی بود. شاگردان برای شنیدن سخنرانی او می‌آمدند. سپس، در اواخر سی سالگی، درویشی دوره گرد به نام شمس تبریزی به قونیه رسید. این دو مرد ماه‌ها در گفتگوی نزدیک گذراندند. شاگردان مولوی از این موضوع رنجیدند. شمس رفت، بازگشت و سپس در شرایطی که هیچ کس تاکنون آن را ثبت نکرده است، برای همیشه ناپدید شد. آنچه مسلم است این است که مولوی از آن دوستی با سرودن شعر بیرون آمد و دست از این کار نکشید.

حاصل این کار، شش جلد از ابیات قافیه‌دار معروف به مثنوی معنوی، به علاوه هزاران شعر کوتاه‌تر را در بر می‌گیرد. او به فارسی، زبان ادبی آن زمان منطقه، سروده است. بخش زیادی از آن را او هنگام راه رفتن با صدای بلند دیکته می‌کرد و کاتبان آن را می‌نوشتند. برخی از قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی باقی‌مانده در جعبه‌های شیشه‌ای در این اتاق‌ها قرار دارند. دست‌خط کوچک و یکدست است. به حاشیه‌ها نگاه کنید - تزئینات توسط دست‌های مختلف، گاهی اوقات مدت‌ها پس از نگارش کلمات، اضافه شده است.

پس از مرگ او، پیروانش خود را در فرقه مولویه، یکی از انجمن‌های متعدد برادری صوفیان، سازماندهی کردند. صوفی به معنای سنت عرفانی در اسلام است که تجربه مستقیم الهی را بر قانون صرف مقدم می‌دارد. مولویه به خاطر مراسم چرخش خود، سماع، در خارج از کشور شناخته شدند. چرخش‌کننده کف دست راست را به سمت بالا و کف دست چپ را به سمت پایین نگه می‌دارد. ایده ساده است. آنچه از بالا دریافت می‌شود به زمین منتقل می‌شود و بدن فقط به عنوان یک کانال عمل می‌کند.

کلاه بلند پشم شتری که در این مراسم پوشیده می‌شود، نماد سنگ قبر است. دامن سفید نماد کفن است. ردای سیاهی که در ابتدا انداخته می‌شود، نشان دهنده‌ی قبری است که پشت سر گذاشته شده است. وقتی این را بدانید، مراسم کمتر به عنوان یک اجرا و بیشتر به عنوان تمرینی برای مردن تلقی می‌شود. خانه‌های درویشان ترک در سال ۱۹۲۵، در سال‌های اولیه‌ی جمهوری، طبق قانون تعطیل شدند. این خانه سال بعد به عنوان موزه بازگشایی شد و به همین دلیل ساختمان‌ها پابرجا ماندند.

به داخل اتاق آرامگاه بروید. در زیر گنبد، ردیف‌هایی از مقبره‌های سنگی قرار دارند که هر کدام با پارچه‌ی گلدوزی شده‌ی ضخیم پوشیده شده‌اند. عمامه‌های تراشیده شده روی بسیاری از آنها قرار دارند. اندازه و شکل عمامه نشان دهنده‌ی رتبه‌ی مرد زیرین است. آرامگاه خود مولانا پشت یک پرده‌ی نقره‌ای با شبکه‌ی ظریف قرار دارد. روایت می‌گوید که تابوت پدرش به صورت عمودی قرار داده شده بود، نه به صورت صاف. این را به عنوان یک سنت در نظر بگیرید، نه به عنوان یک واقعیت مستند.

سالن بزرگتر کنار آرامگاه بعداً، تحت حکومت عثمانی، به عنوان مکانی برای سماع ساخته شد. یک مسجد کوچک در مجاورت آن قرار دارد. مجموعه موجود در این اتاق‌ها شامل سجاده‌ها، نسخه‌های خطی تذهیب‌شده، آلات موسیقی و یادگارهایی است که در ظروف فلزی نفیس نگهداری می‌شوند. به دنبال نی نی بگردید. این نی از یک نی بریده شده است. سطرهای آغازین شعر بلند مولانا، نی‌ای را توصیف می‌کند که برای بستر نی که از آن گرفته شده، گریه می‌کند.

در اطراف حیاط، ردیفی از اتاق‌های کوچک گنبدی شکل وجود دارد. این‌ها حجره‌هایی بودند که درویشان در آن‌ها زندگی می‌کردند. اکنون در چندین اتاق، چهره‌هایی دیده می‌شود که کارهای روزمره را نشان می‌دهند - کپی کردن نسخه‌های خطی، دعا کردن، تهیه غذا. اعضای جدید فرقه با موسیقی یا تراشکاری شروع نمی‌کردند. آن‌ها در آشپزخانه شروع می‌کردند و دوره آموزش ۱۰۰۱ روز طول می‌کشید. بخش زیادی از آن صرف کارهای عادی می‌شد. تنها پس از آن، آموزش در مراسم آغاز می‌شد. صبر به عنوان اولین مهارت تلقی می‌شد، نه آخرین.

مولانا در ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ درگذشت. پیروانش آن شب را شب عروس، شب عروسی، نامیدند، زیرا مرگ او را به عنوان یک تجدید دیدار می‌دانستند نه یک فقدان. هنوز هم هر سال در ماه دسامبر مراسمی در قونیه برای بزرگداشت این تاریخ برگزار می‌شود. اگر در آن هفته به آنجا بیایید، شهر پر می‌شود، هتل‌ها رزرو می‌شوند و صف بیرون این در تا انتهای خیابان امتداد می‌یابد. در سایر مواقع سال، صبح‌های اینجا به طرز شگفت‌آوری ساکت است.

وقتی کارتان تمام شد، به حیاط برگردید. فواره‌ای با آب جاری و معمولاً جمعیتی از کبوتران روی سنگفرش وجود دارد. یک بار دیگر به گنبد نگاه کنید، سپس به افرادی که اطرافتان هستند - برخی در حال عکاسی، برخی در حال دعا و برخی به سادگی روی دیوار کوتاه نشسته اند. این ترکیب مدت زیادی است که اینجا پابرجا مانده است. قبل از اینکه دوباره سر و صدای خیابان شروع شود، یک دقیقه روی سنگ بنشینید.