Καππαδοκία

Ακούστε τον καυστήρα. Κάθε καθαρό πρωί πριν την ανατολή του ηλίου, ένας χαμηλός βρυχηθμός διασχίζει αυτές τις κοιλάδες — φλόγες προπανίου που σπρώχνουν τον ζεστό αέρα μέσα στο ύφασμα. Ο αέρας είναι κρύος και ξηρός. Ο βράχος κάτω από τα πόδια είναι χλωμός, μαλακός και ελαφρώς κιμωλιακός. Περάστε ένα δάχτυλο κατά μήκος του και η σκόνη απομακρύνεται. Καθώς ο ουρανός μετατρέπεται από γκρι σε πορτοκαλί, δεκάδες μπαλόνια σηκώνονται πάνω από τις κορυφογραμμές. Από το έδαφος ο ήχος φτάνει σε εκρήξεις... μετά σιωπή... και μετά μια άλλη έκρηξη. Αυτό είναι συνήθως το πρώτο λεπτό ενός επισκέπτη στην Καππαδοκία.

Το τοπίο προήλθε από ηφαίστεια. Αρχαίες εκρήξεις σε αυτό το μέρος της κεντρικής Ανατολίας κάλυψαν το οροπέδιο με στάχτη. Η στάχτη σκλήρυνε σε ένα μαλακό βράχο που ονομάζεται τόφφος. Η βροχή, ο άνεμος και το λιώσιμο του χιονιού στη συνέχεια τον έκοψαν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Σκληρότερα βασαλτικά καλύμματα κάθονταν στην κορυφή μερικών κιόνων και προστάτευαν τον μαλακότερο βράχο από κάτω τους. Το αποτέλεσμα είναι το σχήμα που οι άνθρωποι έρχονται να φωτογραφίσουν — ένα λεπτό χλωμό κωδωνοστάσιο με έναν σκούρο βράχο ισορροπημένο στην κεφαλή του. Οι ντόπιοι αποκαλούν αυτές τις καμινάδες νεράιδων.

Ιδού η πρώτη έκπληξη. Ο βράχος είναι αρκετά μαλακός για να κοπεί με χειροκίνητα εργαλεία όταν εκτίθεται πρόσφατα. Μόλις ο αέρας φτάσει στην κομμένη επιφάνεια, σκληραίνει. Έτσι, μια οικογένεια θα μπορούσε να σκαλίσει ένα δωμάτιο σε εβδομάδες και στη συνέχεια να ζήσει μέσα σε ένα κέλυφος που έγινε πιο σκληρό με την πάροδο του χρόνου. Οι άνθρωποι εκμεταλλεύτηκαν αυτό το πλεονέκτημα για χιλιάδες χρόνια. Σε όλη την περιοχή θα βρείτε σκαλιστούς στάβλους, αποθήκες, πατητήρια κρασιού, περιστερώνες και κουζίνες με αιθάλη ακόμα μαύρη στην οροφή.

Το Γκιόρεμε βρίσκεται στο κέντρο της περιοχής. Γύρω από το χωριό, μοναχοί και χωρικοί σκαλίζουν παρεκκλήσια κατευθείαν στους βράχους. Πολλοί είναι ζωγραφισμένοι στο εσωτερικό. Μερικοί πίνακες είναι απλά κόκκινα σχέδια εφαρμοσμένα απευθείας στον βράχο. Άλλοι απεικονίζουν ολόκληρες σκηνές σε μπλε, ώχρα και βαθύ κόκκινο. Το Υπαίθριο Μουσείο Γκιόρεμε προστατεύει ένα σύμπλεγμα από αυτές τις εκκλησίες λαξευμένες στο βράχο. Η UNESCO πρόσθεσε την περιοχή στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1985. Οι εσωτερικοί χώροι παραμένουν δροσεροί ακόμα και στο κατακαλόκαιρο.

Έπειτα, υπάρχουν οι υπόγειες πόλεις. Το Ντερινκούγιου και το Καϊμακλί είναι οι πιο γνωστές. Αυτές δεν είναι σπηλιές. Οι άνθρωποι τις έσκαψαν σκόπιμα, επίπεδο μετά επίπεδο, με φρεάτια εξαερισμού που εκτείνονται από την επιφάνεια μέχρι τους χαμηλότερους ορόφους. Υπάρχουν πηγάδια, κουζίνες, αποθήκες και μακριές κεκλιμένες σήραγγες μεταξύ των επιπέδων. Στρογγυλές πέτρινες πόρτες μπορούσαν να περάσουν από μέσα μόνο. Ολόκληρες κοινότητες μετακινούνταν εδώ κατά τη διάρκεια των επιδρομών και έμεναν μέχρι να περάσει ο κίνδυνος.

Κοιτάξτε ψηλά στις πλαγιές των βράχων και θα παρατηρήσετε μικρά τετράγωνα ανοίγματα, συχνά πλαισιωμένα με λευκό χρώμα. Αυτά είναι περιστερώνες. Οι αγρότες εδώ κρατούσαν περιστέρια για αιώνες, και όχι για κρέας. Ήθελαν τα περιττώματα. Η κοπριά των περιστεριών λίπανε τους αμπελώνες και τους οπωρώνες σε έδαφος που κατά τα άλλα ήταν φτωχό και αραιό. Μερικοί περιστερώνες έχουν διακοσμήσει τις προσόψεις με ζωγραφισμένα σχέδια και επιγραφές. Πολλά από αυτά που φαίνονται αρχαία και θρησκευτικά εδώ ήταν στην πραγματικότητα γεωργικά.

Οι κοιλάδες έχουν η καθεμία έναν χαρακτήρα. Η Κοιλάδα των Ρόδων και η Κόκκινη Κοιλάδα παίρνουν τα ονόματά τους από το χρώμα του βράχου στο τέλος της ημέρας, όταν το χαμηλό φως μετατρέπει τους βράχους σε ροζ και πορτοκαλί. Η Κοιλάδα της Αγάπης έχει τις ψηλότερες, στενότερες κολώνες. Η Κοιλάδα των Περιστεριών συνδέει το Γκιόρεμε και το Ουτχισάρ κατά μήκος ενός σκιερού μονοπατιού. Η Κοιλάδα Ιχλαρά είναι και πάλι διαφορετική - ένα πράσινο φαράγγι ποταμού με εκκλησίες σκαλισμένες στους τοίχους του. Το περπάτημα μεταξύ δύο χωριών διαρκεί μερικές ώρες στις περισσότερες από αυτές τις διαδρομές.

Το κάστρο Uçhisar δεν είναι κάστρο με τη συνήθη έννοια. Είναι ένα ενιαίο ψηλό βράχο, σκαλισμένο με δωμάτια, περάσματα και παράθυρα. Από την κορυφή μπορείτε να δείτε το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής. Το Ortahisar έχει μια μικρότερη εκδοχή της ίδιας ιδέας. Για μεγάλο μέρος του εικοστού αιώνα, οι οικογένειες εξακολουθούσαν να ζουν μέσα σε αυτά τα πέτρινα σπίτια. Πολλές μετακόμισαν όταν οι αρχές έκριναν μέρη της πέτρας μη ασφαλή, και μερικές από τις άδειες κατοικίες αργότερα έγιναν ξενοδοχεία.

Έτσι ξεκίνησαν τα ξενοδοχεία-σπηλιές. Τα δωμάτια που σκαλίστηκαν για αποθήκευση σιτηρών ή για ζώα τώρα διαθέτουν κρεβάτια και μπάνια. Ο βράχος διατηρεί σταθερή θερμοκρασία, έτσι ώστε αυτά τα δωμάτια να παραμένουν δροσερά το καλοκαίρι και να διατηρούν τη ζέστη τον χειμώνα. Αν μείνετε σε ένα, βάλτε το χέρι σας στον τοίχο. Δεν είναι ούτε κρύο ούτε ζεστό. Οι εργασίες αποκατάστασης ακολουθούν κανόνες που αποσκοπούν στην προστασία της αρχικής σκάλισμα, επομένως συχνά θα βλέπετε παλιές κόγχες και ράφια στη θέση τους δίπλα σε νέες υδραυλικές εγκαταστάσεις.

Το Avanos βρίσκεται στα βόρεια, στον ποταμό Kızılırmak. Το όνομα του ποταμού σημαίνει Κόκκινο Ποτάμι, και ο πηλός κατά μήκος των όχθων του δίνει στην πόλη το επάγγελμά του. Οι αγγειοπλάστες εδώ δουλεύουν το ίδιο υλικό για πολύ καιρό. Κάποιοι εξακολουθούν να χρησιμοποιούν έναν τροχό, που περιστρέφεται με το πόδι αντί για κινητήρα. Παρακολουθήστε έναν για λίγα λεπτά και θα δείτε πόσο λίγο έχει αλλάξει το εργαλείο. Ρωτήστε πριν φωτογραφίσετε - τα περισσότερα εργαστήρια είναι στην ευχάριστη θέση να πουν ναι.

Η Καππαδοκία παράγει επίσης κρασί. Το ηφαιστειακό έδαφος ταιριάζει στα αμπέλια και οι τοπικές ποικιλίες σταφυλιών αναπτύσσονται παράλληλα με τις γνωστές διεθνείς. Το Testi kebab είναι το πιάτο που παραγγέλνουν οι άνθρωποι στο δείπνο - κρέας και λαχανικά μαγειρεμένα αργά μέσα σε ένα σφραγισμένο πήλινο δοχείο, το οποίο ανοίγει στο τραπέζι. Ρωτήστε πώς ανοίγει το δοχείο πριν φτάσει. Μερικά εστιατόρια χρησιμοποιούν ένα μικρό σφυρί. Άλλα τραβούν μια λεπίδα μαχαιριού γύρω από το λαιμό του βάζου μέχρι να χωριστεί.

Ο χειμώνας αλλάζει τα πάντα εδώ. Το χιόνι πέφτει στο οροπέδιο και κατακάθεται στις καμινάδες των νεράιδων σε καπάκια και ραβδώσεις. Το λευκό πάνω στον ανοιχτό βράχο αφαιρεί το μεγαλύτερο μέρος του χρώματος από το τοπίο. Λιγότεροι επισκέπτες έρχονται, οι τιμές των δωματίων πέφτουν και οι πτήσεις με αερόστατο εξακολουθούν να λειτουργούν τα καθαρά πρωινά. Αν δεν σας αρέσουν τα πλήθη και δεν σας πειράζει το κρύο, αυτή είναι η εποχή που πολλοί φωτογράφοι προτιμούν σιωπηλά.

Το φαγητό εδώ ακολουθεί τις εποχές και την αποθήκευση. Αποξηραμένα βερίκοκα, καρύδια και πεκμέζ — ένα παχύρρευστο σιρόπι που βράζεται από χυμό σταφυλιού — συντήρησαν τις οικογένειες κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι σπόροι κολοκύθας ψήνονται και πωλούνται σε χάρτινα χωνάκια. Ζητήστε ένα πρωινό στο χωριό και θα βρείτε ένα τραπέζι καλυμμένο με μικρά πιάτα: τυριά, ελιές, κηρήθρα, ντομάτα και πηχτή κρέμα γάλακτος. Είναι μια τεράστια ποσότητα τροφής, και έτσι πρέπει να είναι.

Σταθείτε ακίνητοι για μια στιγμή και κοιτάξτε την πλησιέστερη επιφάνεια βράχου. Κάπου πάνω της υπάρχει μια πόρτα, ένα περβάζι ή μια σειρά από μικρές τετράγωνες τρύπες. Κάποιος τις έκοψε με το χέρι, για έναν λόγο που είχε νόημα εκείνη την εποχή — για να αποθηκεύει σιτηρά, να στεγάζει μια κατσίκα, να προσεύχεται, να κρύβεται. Τα ηφαίστεια έφτιαχναν το υλικό. Οι άνθρωποι έκαναν τα υπόλοιπα. Μεγάλο μέρος της πέτρας γύρω σας ήταν κάποτε το πάτωμα, ή η οροφή, ή η στέγη κάποιου. Ο άνεμος εξακολουθεί να εργάζεται σε όλα αυτά.