प्रिन्सेस आयलंड्स

फेरीतून खाली उतरा आणि काय गहाळ आहे ते ऐका. गाड्यांचे हॉर्न नाहीत. जंक्शनवरून निघणाऱ्या इंजिनांचा आवाज नाही. तुम्हाला सायकलच्या घंटांचा आवाज, एका सीगल पक्ष्याचा आवाज, एका लहान इलेक्ट्रिक वाहनाचा बारीक घरघराट आणि दगडी धक्क्यावर शेकडो बुटांचा आवाज ऐकू येतो. मग तो गंध तुमच्यापर्यंत पोहोचतो, आणि तो आहे पाइन वृक्षाचा — बंदराच्या वरील टेकडीवरील जंगलातील उष्ण राळ, समुद्राचे पाणी आणि तळलेल्या माशांच्या वासासोबत मिसळलेला. नकळतपणे तुमचे खांदे एक सेंटीमीटर खाली झुकतात.

ही आहेत प्रिन्सेस बेटे, ज्यांना तुर्की भाषेत फक्त 'अदालार' म्हणतात, ज्याचा अर्थ 'बेटे' असा होतो. त्यापैकी नऊ बेटे इस्तंबूलच्या आशियाई बाजूला, मारमारा समुद्रात आहेत आणि चार बेटांवर नियमित प्रवासी फेऱ्या येतात. बुयुकाडा हे सर्वात मोठे बेट आहे. हेयबेलियाडा, बुर्गाझाडा आणि किनालियाडा ही साधारणपणे त्याच क्रमाने लहान आणि शांत बेटे आहेत. हा प्रवास एक ते दोन तासांचा असतो, जो तुम्ही कुठून बोटीत चढता आणि कोणती बोट पकडता यावर अवलंबून असतो. किनाऱ्याचे उत्तम दृश्य पाहण्यासाठी बाहेर जाताना उजव्या बाजूला बसा. उन्हाळ्यातील शनिवार-रविवारी बोटी लवकर भरतात आणि लोक निघण्यापूर्वीच धक्क्यावर रांगा लावतात.

हे नाव केवळ शोभेसाठी नाही. बायझंटाईन राजवटीत, ही बेटे शाही कुटुंबातील सदस्यांसाठी हद्दपारीचे ठिकाण म्हणून वापरली जात होती. पदच्युत सम्राट, गैरसोयीची सम्राज्ञी, सिंहासनावर हक्क सांगणारा भाऊ — यांपैकी कोणालाही येथे पाठवून मठात प्रवेश करण्यास भाग पाडले जाऊ शकत होते. यामुळे प्रतिस्पर्ध्याला न मारता दूर केले जात असे आणि त्याला नजर ठेवण्याइतपत जवळ ठेवले जात असे. ही बेटे समुद्राचे दृश्य असलेल्या एका आरामदायक तुरुंगासारखी होती.

येथे खाजगी गाड्यांवर बऱ्याच काळापासून बंदी आहे आणि तो एकच नियम बाकी सर्व गोष्टींवर प्रभाव टाकतो. पिढ्यानपिढ्या वाहतुकीचे साधन 'फायटन' (घोड्याने ओढली जाणारी गाडी) होते आणि रस्त्यावरील टापांचा आवाज हा भेटीचा एक भाग होता. २०२० मध्ये हे थांबले. घोड्यांमध्ये रोग पसरल्यानंतर आणि त्यांच्या वागणुकीबद्दल दीर्घकाळ चाललेल्या सार्वजनिक मोहिमेनंतर, या गाड्या मागे घेण्यात आल्या आणि त्यांच्या जागी इलेक्ट्रिक वाहने आणली गेली. काही पर्यटकांना घोड्यांची आठवण येते. एकंदरीत पाहता, घोडे आता अधिक चांगल्या स्थितीत आहेत.

त्यामुळे तुम्ही चालत जाऊ शकता, किंवा सायकल भाड्याने घेऊ शकता, किंवा बेटाभोवती एक फेरी मारणाऱ्या छोट्या इलेक्ट्रिक बसेसपैकी एक घेऊ शकता. जर तुमचे पाय साथ देत असतील, तर बुयुकाडावर सायकल हा सर्वोत्तम पर्याय आहे, कारण तिथल्या टेकड्या खऱ्या अर्थाने डोंगर आहेत. काही ठिकाणी इलेक्ट्रिक स्कूटरसुद्धा उपलब्ध आहेत. तुम्ही काहीही वापरा, रस्ते अरुंद आहेत, काही ठिकाणी पृष्ठभाग ठिकठिकाणी खराब आहे आणि कोणतीही गोष्ट वेगाने पुढे सरकत नाही. येथील वाहतूक सिग्नलऐवजी सौजन्याने नियंत्रित केली जाते.

बंदरापासून पुढे चालत गेल्यावर घरे दिसू लागतात. फिकट रंगांनी रंगवलेले लाकडी व्हिला, ज्यांना कोरीव बाल्कनी, छपराखाली जाळीकाम आणि अंजीर व मिमोसाच्या झाडांनी भरलेल्या बागा आहेत. यातील बहुतेक घरे एकोणिसाव्या शतकात बांधली गेली, जेव्हा शहरातील ग्रीक, आर्मेनियन, ज्यू आणि लेव्हेंटाइन कुटुंबांनी उन्हापासून वाचण्यासाठी येथे उन्हाळी घरे बांधली होती. अनेक घरे सुंदरपणे जपलेली आहेत. तर काही गंजलेल्या फाटकांमागे बंद आहेत, त्यांची तावदाने बंद आहेत आणि व्हरांड्यातून एक झाड उगवले आहे.

ब्युयुकाडा येथील एका टेकडीवर एक प्रचंड लाकडी इमारत उभी आहे, जी अनेक मजली असून राखाडी रंगाच्या लाकडाची बनलेली आहे आणि तिच्यात रिकाम्या खिडक्यांच्या रांगा आहेत. एका फ्रेंच कंपनीने ती हॉटेल आणि कॅसिनो म्हणून उभारली होती, पण ती सुरू करण्याची परवानगी नाकारण्यात आली. ग्रीक ऑर्थोडॉक्स समाजाने ती इमारत विकत घेतली आणि अनेक दशके अनाथाश्रम म्हणून चालवली, अखेरीस १९६० च्या दशकात ते बंद करण्यात आले. तेव्हापासून ती इमारत रिकामीच उभी आहे. लोक अनेकदा तिला युरोपमधील सर्वात मोठी लाकडी इमारत म्हणतात आणि तिच्या खालून पाहिल्यास हा दावा खरा वाटतो.

विसाव्या शतकाच्या राजकारणातही ब्युयुकाडाला एक विशेष स्थान आहे. सोव्हिएत युनियनमधून हकालपट्टी झाल्यानंतर, लिओन ट्रॉटस्की १९२९ पासून सुमारे चार वर्षे या बेटावर राहिले. त्यांनी येथे रशियन क्रांतीचा इतिहास लिहिला, एका स्थानिक नावाड्यासह मासेमारी केली आणि परदेशी पर्यटकांची सतत वर्दळ सुरू होती. त्यांनी वापरलेले घर मुख्य रस्त्यामागील एका गल्लीत पडक्या अवस्थेत उभे आहे. फेरी टर्मिनलवर कोणीही त्याचा उल्लेख करणार नाही. एखाद्या रहिवाशाला विचारा, ते बोट दाखवतील.

ब्युयुकाडा येथील सर्वात उंच टेकडीच्या माथ्याजवळ संत जॉर्ज यांना समर्पित एक छोटे चर्च आहे. वर्षातून दोनदा, हजारो लोक तिथपर्यंतचा तीव्र चढणीचा मार्ग चढतात. बरेच जण चालताना धाग्याचे रीळ उलगडतात, ते संपूर्ण मार्गावर जमिनीवर पसरवतात आणि माथ्यावर पोहोचल्यावर एक इच्छा व्यक्त करतात. या गर्दीत ख्रिश्चन आणि मुस्लिम एकत्र असतात. या विधीचे नियम कोणीही लिहून ठेवलेले नाहीत. ते सर्वांना आपोआपच माहीत असतात.

बोटीने एक थांबा पुढे हेबेलियाडाला गेल्यावर वेग पुन्हा मंदावतो. धक्क्याजवळच्या किनाऱ्यावर एक नौदल शाळा आहे. एका टेकडीवर हाल्कीची धर्मशास्त्रीय शाळा आहे, जिथे एका शतकाहून अधिक काळ ऑर्थोडॉक्स धर्मगुरूंना प्रशिक्षण दिले जात होते. १९७१ मध्ये कायद्याने ती बंद करण्यात आली आणि तिला पुन्हा उघडण्याची परवानगी कधीच मिळाली नाही, तरीही तिच्या इमारती आणि ग्रंथालय सज्ज ठेवण्यात आले आहेत. तिच्या भवितव्याचा विषय आजही सरकारांमधील राजनैतिक चर्चेत येतो.

उंच भागाचा बहुतेक भाग पाइनच्या जंगलांनी व्यापलेला आहे आणि उन्हाळ्यात राळेचा वास इतका तीव्र होतो की त्याची चव येते. त्यामुळे आगीचा गंभीर धोकाही निर्माण होतो, आणि अलीकडच्या वर्षांत एका बेटावरील जंगलाचा मोठा भाग आगीत जळून खाक झाला. खडकांवर लहान समुद्रकिनारे आणि स्विमिंग क्लब बांधलेले आहेत, त्यापैकी बहुतेक ठिकाणी सनबेड आणि शॉवरसाठी शुल्क आकारले जाते. पाणी दिसते त्यापेक्षा जास्त थंड आणि या आकाराच्या शहराच्या मानाने अपेक्षेपेक्षा जास्त स्वच्छ आहे. नियमित पोहणारे लोक लवकर येतात, एक सपाट खडक पकडतात आणि दिवसभर त्यावरच थांबतात.

शक्य झाल्यास रात्री उशिराची फेरी पकडून परत या. बोटीच्या मागे बेट मागे सरकते, लाकडी घरांमध्ये दिवे लागतात आणि शहराचा गोंगाट पाण्यापलीकडून हळूहळू परत येऊ लागतो. काही तासांसाठी तुम्ही अशा ठिकाणी असता जिथे अजिबात रहदारी नसते, जे इस्तंबूलच्या कोणत्याही भागाबद्दल म्हणायला एक असामान्य गोष्ट आहे. बोटीच्या मागच्या बाजूला उभे राहा आणि बोटीच्या मागे तयार होणाऱ्या लाटा पाहा. समोरचे क्षितिज अधिकाधिक उजळत जाते. तुम्हाला लवकरच पहिल्या गाडीचा हॉर्न ऐकू येईल.